Cập nhật Chính sách, Pháp lý & Tiêu chuẩn Hàng hóa: Tác động đến thị trường FMCG và kênh GT/MT năm 2026

Thị trường FMCG Việt Nam đang chứng kiến những biến động mạnh mẽ dưới tác động của các quy định pháp lý và tiêu chuẩn hàng hóa mới được ban hành và có hiệu lực trong năm 2026. Sự thay đổi này đòi hỏi các nhà bán lẻ, nhà phân phối và nhà sản xuất phải nhanh chóng cập nhật và thích ứng để đảm bảo hoạt động kinh doanh tuân thủ pháp luật và duy trì lợi thế cạnh tranh.

Chuyện gì đang xảy ra?

Năm 2026 đánh dấu một giai đoạn quan trọng với hàng loạt chính sách, pháp lý và tiêu chuẩn mới liên quan đến chất lượng, an toàn thực phẩm, nhãn mác hàng hóa và truy xuất nguồn gốc chính thức có hiệu lực. Đáng chú ý, Nghị định 37/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi, có hiệu lực từ ngày 23/01/2026, đã phân loại sản phẩm, hàng hóa theo 3 mức độ rủi ro: thấp, trung bình và cao. Các sản phẩm thuộc nhóm rủi ro trung bình và cao, đặc biệt là thực phẩm, sẽ phải trải qua quá trình chứng nhận hợp quy và công bố hợp quy trước khi được lưu thông trên thị trường.

Song song đó, Nghị định 46/2026/NĐ-CP về an toàn thực phẩm, có hiệu lực từ 26/01/2026, chuyển mạnh từ mô hình quản lý tiền kiểm sang hậu kiểm, tăng cường trách nhiệm tự tuân thủ của doanh nghiệp và tập trung vào quản lý rủi ro. Các tiêu chuẩn quốc tế như ISO 22000, HACCP, FSSC 22000, GMP ngày càng trở nên quan trọng, đòi hỏi các nhà sản xuất phải đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt về quản lý an toàn thực phẩm.

Bên cạnh đó, quy định về nhãn hàng hóa cũng có những thay đổi đáng kể theo Nghị định 37/2026/NĐ-CP, bao gồm việc chuẩn hóa hình thức trình bày và bổ sung thuật ngữ quốc tế như “Best before…”. Đặc biệt, từ ngày 01/01/2026, tất cả sản phẩm kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử (TMĐT) bắt buộc phải công bố chứng nhận tiêu chuẩn chất lượng. Thông tư 31/2026/TT-BCT của Bộ Công Thương quy định về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao cũng chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, yêu cầu các doanh nghiệp áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc hoặc hệ thống nội bộ kết nối với hệ thống quốc gia.

Ngoài ra, từ ngày 17/07/2026, thông tư 28/2026/TT-BCT quy định danh mục các mặt hàng nhập khẩu thuộc 5 nhóm thực phẩm chính (đồ uống, sữa chế biến, dầu thực vật, sản phẩm bột/tinh bột, bánh mứt kẹo) phải thực hiện kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm.

Vì sao điều này quan trọng?

Những thay đổi pháp lý này có tác động sâu sắc đến toàn bộ chuỗi cung ứng FMCG. Đối với nhà sản xuất, việc đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng và an toàn thực phẩm mới đòi hỏi đầu tư vào quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng và hệ thống quản lý. Các tiêu chuẩn như GMP và HACCP không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là yếu tố then chốt để xây dựng lòng tin với người tiêu dùng và đối tác.

Đối với nhà phân phối và điểm bán lẻ (cửa hàng tạp hóa, siêu thị mini), việc kiểm soát nguồn gốc, chất lượng hàng hóa trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Các quy định về công bố tiêu chuẩn chất lượng và truy xuất nguồn gốc sẽ giúp minh bạch hóa chuỗi cung ứng, giảm thiểu rủi ro kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng. Việc tuân thủ các quy định mới giúp tránh các rủi ro pháp lý, phạt vi phạm và bảo vệ uy tín thương hiệu.

Đối với người tiêu dùng, những quy định này mang lại sự an tâm hơn khi lựa chọn sản phẩm. Khả năng truy xuất nguồn gốc và thông tin rõ ràng trên nhãn mác giúp người tiêu dùng đưa ra quyết định mua sắm sáng suốt hơn, đồng thời bảo vệ họ khỏi các sản phẩm không đảm bảo chất lượng hoặc gây hại cho sức khỏe.

Ảnh hưởng đến kênh GT/MT như thế nào?

Kênh GT (General Trade - kênh truyền thống), bao gồm các cửa hàng tạp hóa và siêu thị mini, sẽ chịu tác động trực tiếp từ các quy định về tiêu chuẩn chất lượng và an toàn thực phẩm. Các điểm bán lẻ này cần đảm bảo nguồn hàng từ các nhà cung cấp uy tín, có đầy đủ chứng nhận và thông tin truy xuất nguồn gốc. Việc này có thể tạo ra áp lực ban đầu về chi phí tìm kiếm và kiểm soát nhà cung cấp, nhưng về lâu dài sẽ giúp loại bỏ các sản phẩm trôi nổi, không rõ nguồn gốc, nâng cao chất lượng hàng hóa được bày bán.

Đối với kênh MT (Modern Trade - kênh hiện đại) như chuỗi siêu thị, cửa hàng tiện lợi, các quy định này củng cố thêm vai trò của họ trong việc đảm bảo chất lượng sản phẩm. Các nhà bán lẻ hiện đại thường có hệ thống quản lý chuỗi cung ứng chặt chẽ hơn, do đó việc tuân thủ các tiêu chuẩn mới có thể diễn ra thuận lợi hơn. Tuy nhiên, họ cũng cần chủ động làm việc với các nhà cung cấp để cập nhật và xác minh thông tin về chất lượng, nguồn gốc sản phẩm. Các thương hiệu nhỏ, nếu đáp ứng được các tiêu chuẩn cao và có khả năng cung cấp đầy đủ thông tin, sẽ có cơ hội mở rộng kênh phân phối vào các nhà bán lẻ hiện đại.

Nhìn chung, các quy định mới có thể tạo ra lợi thế cho các doanh nghiệp sản xuất, phân phối và bán lẻ đã đầu tư bài bản vào chất lượng và minh bạch hóa chuỗi cung ứng. Ngược lại, các đơn vị hoạt động thiếu quy trình, chưa chú trọng đến tiêu chuẩn có thể gặp khó khăn trong việc duy trì hoạt động hoặc phải đối mặt với rủi ro pháp lý.

LYHU góc nhìn thực chiến

Tại LYHU, chúng tôi nhận thấy rằng sự thay đổi về pháp lý và tiêu chuẩn là tất yếu trong quá trình phát triển của thị trường FMCG. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để nâng tầm hoạt động kinh doanh.

Đối với các điểm bán lẻ (chủ tạp hóa, chủ siêu thị mini):

• Ưu tiên nhà cung cấp uy tín: Hãy tìm hiểu và làm việc với các nhà phân phối, nhà sản xuất có tiếng, có đầy đủ giấy tờ, chứng nhận về chất lượng và an toàn sản phẩm. LYHU cam kết cung cấp các sản phẩm đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, đảm bảo nguồn gốc rõ ràng.
• Kiểm tra thông tin sản phẩm: Luôn yêu cầu và kiểm tra thông tin về nguồn gốc, hạn sử dụng, chứng nhận chất lượng trên bao bì sản phẩm hoặc các giấy tờ đi kèm.
• Đào tạo kiến thức: Nâng cao hiểu biết về các quy định mới, các tiêu chuẩn chất lượng để tư vấn cho khách hàng tốt hơn và nhận diện hàng hóa không đạt chuẩn.

Đối với các nhà phân phối:

• Đầu tư vào hệ thống quản lý chất lượng: Đảm bảo mọi sản phẩm phân phối đều tuân thủ các quy định pháp luật và tiêu chuẩn ngành. Việc này bao gồm việc làm việc chặt chẽ với nhà sản xuất và kiểm soát chặt chẽ quy trình nhập hàng, lưu kho, vận chuyển.
• Cung cấp tài liệu minh bạch: Chuẩn bị đầy đủ giấy tờ, chứng nhận chất lượng, truy xuất nguồn gốc cho tất cả các sản phẩm để cung cấp cho các điểm bán lẻ và cơ quan quản lý khi cần thiết.
• Tận dụng công nghệ: Áp dụng các giải pháp công nghệ để quản lý kho, theo dõi lô hàng và hỗ trợ truy xuất nguồn gốc, giúp tăng hiệu quả hoạt động và đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Đối với các thương hiệu nhỏ:

• Tập trung vào chất lượng cốt lõi: Đây là cơ hội để các thương hiệu có sản phẩm chất lượng thực sự nổi bật. Hãy đầu tư vào việc đạt các chứng nhận cần thiết và xây dựng câu chuyện thương hiệu dựa trên chất lượng và sự minh bạch.
• Tìm kiếm đối tác phân phối tin cậy: Hợp tác với các nhà phân phối có uy tín như LYHU để tiếp cận thị trường một cách bài bản và hiệu quả.

Gợi ý hành động

Để thích ứng với những thay đổi pháp lý và tiêu chuẩn mới, các nhà bán lẻ và nhà phân phối cần có những hành động cụ thể:

• Ưu tiên nhóm hàng hóa có chứng nhận chất lượng rõ ràng: Tập trung vào các sản phẩm đã được chứng nhận theo tiêu chuẩn quốc tế hoặc quốc gia (như HACCP, GMP, ISO), đặc biệt là các mặt hàng thuộc nhóm rủi ro trung bình và cao.
• Tăng cường kiểm tra và yêu cầu thông tin từ nhà cung cấp: Chủ động yêu cầu các giấy tờ chứng minh nguồn gốc, chất lượng, hạn sử dụng và các chứng nhận liên quan. Sử dụng các ứng dụng hoặc hệ thống hỗ trợ truy xuất nguồn gốc nếu có thể.
• Đẩy mạnh truyền thông về sản phẩm chất lượng: Thông tin cho khách hàng về những sản phẩm đạt chuẩn, có nguồn gốc minh bạch để xây dựng lòng tin và khuyến khích họ lựa chọn các mặt hàng đảm bảo chất lượng.

Việc chủ động nắm bắt và tuân thủ các quy định pháp lý mới không chỉ giúp doanh nghiệp tránh rủi ro mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững trong thị trường FMCG đầy biến động.