Chính sách, pháp lý & tiêu chuẩn hàng hóa mới định hình thị trường FMCG Việt Nam 2026

THỊ TRƯỜNG FMCG: TINH NHANH CHÍNH SÁCH, VỮNG BƯỚC KINH DOANH

1. Chuyện gì đang xảy ra?

Trong những ngày cuối tháng 7 năm 2026, thị trường Việt Nam chứng kiến sự thay đổi và củng cố đáng kể trong các quy định pháp lý liên quan đến chất lượng, an toàn và ghi nhãn hàng hóa. Đặc biệt, các Nghị định mới như Nghị định 46/2026/NĐ-CP về an toàn thực phẩm và Nghị định 37/2026/NĐ-CP về chất lượng sản phẩm, hàng hóa đã bắt đầu có hiệu lực, đòi hỏi các doanh nghiệp FMCG phải chủ động thích ứng với những tiêu chuẩn khắt khe hơn. Nghị định 46/2026/NĐ-CP quy định chi tiết về điều kiện sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe, yêu cầu áp dụng Thực hành sản xuất tốt (GMP) và nâng cao trình độ chuyên môn cho nhân sự phụ trách . Về ghi nhãn hàng hóa, Nghị định 37/2026/NĐ-CP yêu cầu thông tin bắt buộc phải thể hiện rõ ràng bằng tiếng Việt, bao gồm tên hàng hóa, thông tin nhà sản xuất/chịu trách nhiệm, xuất xứ, cùng các nội dung theo tính chất từng loại hàng hóa . Đáng chú ý, các quy định này cũng mở rộng sang cả nhãn điện tử như QR code, yêu cầu khả năng truy xuất thông tin minh bạch .

Song song đó, các quy định về quản lý ngoại thương cũng có những cập nhật quan trọng. Nghị định 292/2026/NĐ-CP, ban hành ngày 22/7/2026, quy định chi tiết về hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu, bao gồm cả việc cấm nhập khẩu các sản phẩm sản xuất từ lao động cưỡng bức . Danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu bao gồm vũ khí, đạn dược, gỗ tròn, kim cương thô, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng . Về nhập khẩu, các mặt hàng như pháo, đèn trời, thiết bị gây nhiễu máy đo tốc độ, và đặc biệt là các sản phẩm tiêu dùng đã qua sử dụng như dệt may, điện tử, điện lạnh, đồ gia dụng, xe máy, thiết bị y tế đều bị cấm .

Ngoài ra, Thông tư 27/2026/TT-BNNMT ngày 30/6/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phân loại sản phẩm, hàng hóa theo mức độ rủi ro (trung bình và cao), thiết lập phương thức quản lý chất lượng tương ứng, làm rõ yêu cầu công bố tiêu chuẩn, chứng nhận hợp quy và kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa nhập khẩu . Từ ngày 1/1/2026, tất cả sản phẩm kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử cũng bắt buộc phải công bố chứng nhận tiêu chuẩn chất lượng .

2. Vì sao điều này quan trọng?

Những thay đổi pháp lý và tiêu chuẩn này có tác động sâu rộng đến toàn bộ chuỗi giá trị FMCG. Đối với người tiêu dùng, chúng đồng nghĩa với việc tiếp cận các sản phẩm an toàn hơn, chất lượng được đảm bảo và thông tin minh bạch hơn, đặc biệt là về nguồn gốc xuất xứ và thành phần. Điều này cũng góp phần xây dựng lòng tin vào thị trường nội địa và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trước các sản phẩm kém chất lượng hoặc không rõ nguồn gốc.

Đối với các nhà sản xuất và phân phối FMCG, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc tuân thủ các quy định mới đòi hỏi sự đầu tư đáng kể vào quy trình sản xuất, hệ thống quản lý chất lượng, kiểm nghiệm, và cập nhật bao bì, nhãn mác. Các yêu cầu về GMP cho thực phẩm bảo vệ sức khỏe, tiêu chuẩn ghi nhãn chi tiết, và quản lý rủi ro theo phân loại sẽ tạo ra những rào cản nhất định, nhưng đồng thời cũng là cơ hội để nâng cao năng lực cạnh tranh và xây dựng thương hiệu bền vững.

Đối với kênh thương mại điện tử, việc bắt buộc công bố tiêu chuẩn chất lượng từ năm 2026 là một bước tiến quan trọng trong việc quản lý thị trường online, giảm thiểu gian lận và bảo vệ người tiêu dùng trong môi trường số đang phát triển nhanh chóng .

3. Ảnh hưởng đến kênh GT/MT như thế nào?

Các quy định mới về tiêu chuẩn và pháp lý sẽ tạo ra sự phân hóa rõ rệt giữa các kênh bán lẻ và các loại hình kinh doanh. Tại kênh Truyền thống (GT), các cửa hàng tạp hóa và siêu thị mini có thể đối mặt với thách thức trong việc đảm bảo nguồn hàng tuân thủ đầy đủ các quy định mới, đặc biệt là với các sản phẩm nhập khẩu hoặc các mặt hàng có yêu cầu khắt khe về an toàn thực phẩm và ghi nhãn. Các nhà phân phối cần có sự chủ động trong việc rà soát danh mục sản phẩm, làm việc chặt chẽ với các nhà sản xuất để đảm bảo chứng nhận và hồ sơ pháp lý đầy đủ.

Đối với kênh Hiện đại (MT), bao gồm siêu thị, đại siêu thị và chuỗi cửa hàng tiện lợi, việc tuân thủ các quy định này có thể dễ dàng hơn nhờ vào quy trình quản lý chuỗi cung ứng chuyên nghiệp và mối quan hệ chặt chẽ với các thương hiệu lớn. Tuy nhiên, họ cũng phải đối mặt với áp lực phải cập nhật thông tin nhãn mác, đảm bảo truy xuất nguồn gốc minh bạch, và có thể phải sàng lọc bớt các nhà cung cấp nhỏ lẻ không đáp ứng được yêu cầu.

Các thương hiệu nhỏ hoặc các nhà sản xuất địa phương có thể gặp khó khăn hơn trong việc đáp ứng các yêu cầu về chứng nhận, kiểm nghiệm và nâng cấp quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn mới. Ngược lại, các nhà phân phối có thể tận dụng cơ hội này để tái cấu trúc danh mục sản phẩm, tập trung vào các nhà cung cấp uy tín, có đầy đủ giấy tờ pháp lý và chứng nhận chất lượng. Các sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn cao sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt.

4. LYHU góc nhìn thực chiến

Từ góc độ của LYHU, chúng tôi nhận thấy rằng sự thay đổi trong chính sách và pháp lý không chỉ là thách thức mà còn là động lực để ngành FMCG tại Việt Nam phát triển bền vững và chuyên nghiệp hơn. Các nhà bán lẻ, đặc biệt là các chủ cửa hàng tạp hóa và siêu thị mini, cần xem đây là cơ hội để nâng cao chất lượng hàng hóa đang kinh doanh. Việc chủ động tìm hiểu và yêu cầu nhà cung cấp cung cấp đầy đủ các chứng nhận, giấy tờ pháp lý cần thiết là bước đi quan trọng.

Đối với các nhà phân phối, việc xây dựng một bộ tiêu chí đánh giá nhà cung cấp mới, dựa trên các quy định pháp lý hiện hành, là điều cần thiết. Ưu tiên hợp tác với các nhà sản xuất có quy trình chuẩn hóa, minh bạch và tuân thủ pháp luật sẽ giúp đảm bảo nguồn hàng ổn định và chất lượng cao, giảm thiểu rủi ro về pháp lý trong tương lai.

Các thương hiệu nhỏ có tiềm năng cần nhìn nhận rằng việc đáp ứng các tiêu chuẩn là bắt buộc để tồn tại và phát triển. Thay vì xem đây là gánh nặng, hãy coi đây là cơ hội để đầu tư vào chất lượng, xây dựng niềm tin với đối tác phân phối và người tiêu dùng. LYHU sẵn sàng đồng hành cùng các nhà bán lẻ và nhà phân phối trong việc tiếp cận các sản phẩm đạt chuẩn, đồng thời hỗ trợ các nhà sản xuất nhỏ trong việc hoàn thiện hồ sơ pháp lý và chứng nhận chất lượng.

5. Gợi ý hành động

Để thích ứng với bối cảnh pháp lý và tiêu chuẩn mới, LYHU khuyến nghị các nhà bán lẻ và nhà phân phối thực hiện các hành động sau:

• Rà soát danh mục sản phẩm: Ưu tiên các nhóm hàng hóa có nguồn gốc rõ ràng, đầy đủ chứng nhận chất lượng và an toàn thực phẩm. Đặc biệt chú trọng các sản phẩm nhập khẩu cần kiểm tra kỹ nhãn phụ và giấy tờ thông quan.
• Tăng cường kiểm tra nguồn gốc: Yêu cầu nhà cung cấp cung cấp đầy đủ hồ sơ pháp lý, chứng nhận GMP (nếu có), giấy công bố chất lượng, và các giấy tờ liên quan khác.
• Nâng cao kiến thức pháp lý: Thường xuyên cập nhật các quy định mới về an toàn thực phẩm, ghi nhãn mác, và quản lý thị trường để đảm bảo tuân thủ và tránh rủi ro.