Chuyện gì đang xảy ra?

Thị trường bán lẻ Việt Nam năm 2026 đang chứng kiến một cuộc cách mạng công nghệ, nơi trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn trở thành yếu tố then chốt để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và thích ứng với hành vi tiêu dùng mới. Quy mô thị trường bán lẻ Việt Nam dự kiến tiếp tục tăng trưởng hai con số trong năm 2026, đạt khoảng 269 tỷ USD vào năm 2025 và có tiềm năng duy trì đà tăng trưởng này trong năm 2026. Tốc độ tăng trưởng hàng năm của phân khúc cửa hàng tiện lợi lên đến 13% từ năm 2023 đến 2028. Đáng chú ý, 73% người tiêu dùng mua sắm theo mô hình đa kênh, đặt ra yêu cầu cao cho hạ tầng công nghệ thông tin của các nhà bán lẻ, đặc biệt là khả năng xử lý dữ liệu thời gian thực và mức độ sẵn sàng cho AI. Các doanh nghiệp bán lẻ đang chuyển dịch từ hình thức bán hàng dựa vào khuyến mãi sang hình thức xác định nhu cầu dựa trên dữ liệu. Ví dụ, WinCommerce (WCM) đã áp dụng mô hình Machine Learning để dự đoán nhu cầu đặt hàng, giúp tiết kiệm 300 tỷ đồng chi phí và tăng 30% thời gian nhân viên phục vụ khách hàng. FPT Retail cũng ghi nhận việc quản trị chi phí tốt và hiệu quả nhân sự tăng gấp đôi nhờ ứng dụng AI. Các báo cáo cho thấy, doanh nghiệp bán lẻ ứng dụng AI hiệu quả có thể ghi nhận mức tăng trưởng doanh thu trung bình từ 20% đến 30%.

Vì sao điều này quan trọng?

Sự bùng nổ của công nghệ bán lẻ và dữ liệu mang đến những tác động sâu sắc đến toàn bộ hệ sinh thái, từ nhà sản xuất, nhà phân phối đến điểm bán lẻ và người tiêu dùng. Đối với doanh nghiệp, AI và dữ liệu giúp tối ưu hóa vận hành, dự đoán nhu cầu chính xác hơn, quản lý tồn kho hiệu quả, giảm thiểu lãng phí và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thị trường FMCG ngày càng cạnh tranh và biến động. Các mô hình AI dự báo nhu cầu dựa trên Deep Learning có khả năng xử lý dữ liệu đa chiều, đa kênh và thích ứng tốt hơn trong môi trường biến động cao. Bên cạnh đó, Computer Vision (thị giác máy tính) trong quản lý trưng bày và tồn kho tại điểm bán cũng giúp cải thiện chỉ số On-Shelf Availability (OSA), yếu tố có tác động trực tiếp đến doanh số. Về phía người tiêu dùng, họ ngày càng mong đợi trải nghiệm mua sắm cá nhân hóa, liền mạch và nhất quán trên mọi kênh. Sự thay đổi hành vi này thúc đẩy các nhà bán lẻ phải đầu tư vào công nghệ để đáp ứng kỳ vọng của khách hàng, từ đó xây dựng lòng trung thành và gia tăng giá trị vòng đời khách hàng.

Ảnh hưởng đến kênh GT/MT như thế nào?

Kênh bán lẻ truyền thống (GT) đang đối mặt với thách thức lớn trong việc tiếp cận và ứng dụng công nghệ so với kênh hiện đại (MT). Mặc dù kênh GT vẫn chiếm tỷ trọng áp đảo (ước tính 70-80% tổng doanh số ngành FMCG), việc đứt gãy thông tin từ nhà sản xuất đến điểm bán lẻ khiến doanh nghiệp khó kiểm soát tồn kho, dự báo sai lệch và kém hiệu quả trong vận hành. Các nền tảng số hóa như VinShop và OneShop đang nỗ lực kết nối nhà sản xuất, nhà phân phối và hàng trăm nghìn tiệm tạp hóa, giúp họ bán hàng hiệu quả hơn trong kỷ nguyên số. Ngược lại, các chuỗi bán lẻ hiện đại như WinCommerce, CoopMart, Bách Hóa Xanh, Lotte Mart đang tận dụng lợi thế về thương hiệu, độ phủ và khả năng kiểm soát nguồn hàng để mở rộng thị phần, đồng thời nâng cao hiệu quả vận hành thông qua công nghệ. Bách Hóa Xanh đã mở rộng mạnh mẽ với 671 cửa hàng mới trong hơn 6 tháng đầu năm 2026. Lotte Mart cũng dự kiến giới thiệu mô hình siêu thị kiểu mới tại Bắc Giang. Các chuỗi nhà thuốc như Long Châu cũng đang chuyển hướng cạnh tranh từ số lượng cửa hàng sang hiệu quả vận hành và trải nghiệm khách hàng.

LYHU - Góc nhìn thực chiến

Trong bối cảnh thị trường bán lẻ đang chuyển mình mạnh mẽ nhờ công nghệ, các nhà phân phối và điểm bán lẻ truyền thống (GT) cần có những chiến lược thích ứng kịp thời để không bị bỏ lại phía sau. Nhà phân phối cần tập trung vào việc xây dựng nền tảng dữ liệu vững chắc, kết nối chặt chẽ với các điểm bán lẻ để thu thập thông tin bán hàng và tồn kho theo thời gian thực. Việc ứng dụng các giải pháp quản lý chuỗi cung ứng thông minh, có khả năng dự báo nhu cầu và tối ưu hóa lộ trình giao hàng sẽ giúp giảm chi phí vận hành và nâng cao hiệu quả. Đối với điểm bán lẻ, việc chủ động tiếp cận và ứng dụng các nền tảng số hóa như VinShop, OneShop là vô cùng quan trọng. Các nền tảng này không chỉ hỗ trợ quản lý bán hàng, hóa đơn điện tử mà còn cung cấp khả năng tiếp cận vốn và thông tin thị trường. Việc này giúp các chủ tiệm tạp hóa, siêu thị mini nâng cao năng lực quản lý, thích ứng với quy định mới về hóa đơn điện tử và thuế khoán từ năm 2026. Đối với các thương hiệu nhỏ, đây là cơ hội để tiếp cận dữ liệu khách hàng sâu hơn, từ đó cá nhân hóa sản phẩm và dịch vụ, tạo lợi thế cạnh tranh. Việc hợp tác với các nền tảng phân phối công nghệ hoặc các nhà cung cấp giải pháp bán lẻ có thể giúp các thương hiệu nhỏ vượt qua rào cản về công nghệ và mở rộng quy mô kinh doanh.

Gợi ý hành động

• Tập trung vào dữ liệu: Thu thập và phân tích dữ liệu bán hàng, tồn kho từ các điểm bán lẻ để hiểu rõ hơn về hành vi tiêu dùng và nhu cầu thị trường.
• Ứng dụng nền tảng số hóa: Khuyến khích các điểm bán lẻ truyền thống (GT) sử dụng các ứng dụng/nền tảng số hóa để quản lý bán hàng, tồn kho và đặt hàng hiệu quả hơn.
• Nâng cao trải nghiệm khách hàng: Đầu tư vào các giải pháp công nghệ giúp cá nhân hóa trải nghiệm mua sắm, từ gợi ý sản phẩm đến dịch vụ hậu mãi, đặc biệt trên các kênh đa dạng.