Cửa hàng tiện lợi và Gen Z: Cuộc cách mạng tiêu dùng tại Việt Nam

Thị trường bán lẻ Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động mạnh mẽ, đặc biệt là sự trỗi dậy của thế hệ Gen Z và sức ảnh hưởng ngày càng tăng của các cửa hàng tiện lợi. Là những người tiên phong trong lĩnh vực phân phối hàng tiêu dùng nhanh (FMCG), việc nắm bắt xu hướng này không chỉ là cơ hội mà còn là yếu tố sống còn.

Chuyện gì đang xảy ra?

Thế hệ Gen Z đang định hình lại cách thức tiêu dùng và mua sắm tại Việt Nam. Theo các báo cáo gần đây, Gen Z chiếm một phần đáng kể trong lực lượng tiêu dùng số và có xu hướng mua sắm trực tuyến cao, nhưng họ cũng là nhóm khách hàng tích cực ghé thăm các cửa hàng tiện lợi. Một nghiên cứu chỉ ra rằng tới 38% khách hàng ở các đô thị lớn dành hơn 30 phút tại các cửa hàng tiện lợi, biến chúng thành "không gian thứ ba" để học tập, làm việc và kết nối xã hội thay vì chỉ mua sắm nhanh chóng. Sự chuyển dịch này cho thấy cửa hàng tiện lợi không còn chỉ cạnh tranh bằng sự "tiện lợi" mà còn bởi trải nghiệm và không gian mà chúng mang lại. Các chuỗi cửa hàng tiện lợi quốc tế như Circle K, FamilyMart, GS25 đang tiếp tục mở rộng mạnh mẽ trên toàn quốc, đặc biệt là ở các tỉnh thành ngoài TP.HCM, nhằm chiếm lĩnh thị phần. Bằng chứng là thị trường cửa hàng tiện lợi Việt Nam đang có mức độ tập trung gia tăng, với Top 3 nhà vận hành chiếm hơn 72% doanh thu. Trong khi đó, các doanh nghiệp nội địa như Bách Hóa Xanh (BHX) cũng đang đẩy mạnh mở rộng, với kế hoạch mở mới hàng trăm cửa hàng trong năm 2026.

Gen Z, với đặc điểm nhạy bén với xu hướng, đề cao trải nghiệm cá nhân hóa và tính bền vững, đang ảnh hưởng sâu sắc đến hành vi mua sắm. Họ thường xuyên tin tưởng vào người ảnh hưởng (influencers) trên mạng xã hội và có xu hướng mua sắm theo "trend". Tuy nhiên, họ cũng tìm kiếm sự chân thực và trải nghiệm có chiều sâu, sẵn sàng chi trả cao hơn cho các thương hiệu mà họ tin tưởng. Các hộ gia đình có thành viên Gen Z cũng có xu hướng chi tiêu nhiều hơn cho các sản phẩm combo và thực phẩm tiện lợi. Xu hướng "Little Treat" - chi tiền cho những trải nghiệm nhỏ mang lại niềm vui tức thời - cũng đang lên ngôi, thúc đẩy nhu cầu với các sản phẩm F&B, mỹ phẩm và thời trang.

Vì sao điều này quan trọng?

Sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng của Gen Z và sự bùng nổ của mô hình cửa hàng tiện lợi đặt ra những thách thức và cơ hội lớn cho toàn bộ chuỗi cung ứng FMCG. Đối với các nhà phân phối và điểm bán lẻ truyền thống (kênh GT), đây là lời cảnh tỉnh về sự cần thiết phải thích ứng để không bị bỏ lại phía sau. Nếu không nắm bắt được xu hướng, các cửa hàng tạp hóa và siêu thị mini truyền thống có nguy cơ mất dần khách hàng vào tay các chuỗi cửa hàng tiện lợi hiện đại, những nơi đang cung cấp không gian trải nghiệm hấp dẫn và đáp ứng tốt hơn nhu cầu đa dạng của giới trẻ.

Đối với các thương hiệu, đặc biệt là các thương hiệu nhỏ, đây là cơ hội để tiếp cận một tệp khách hàng tiềm năng với sức mua ngày càng tăng. Tuy nhiên, để chinh phục được Gen Z, các thương hiệu cần có chiến lược tiếp thị sáng tạo, tập trung vào yếu tố cảm xúc, giá trị bền vững và trải nghiệm cá nhân hóa. Việc thấu hiểu hành vi mua sắm online và offline, cũng như khả năng tạo dựng niềm tin thông qua mạng xã hội và các kênh tương tác khác, sẽ là chìa khóa thành công.

Ảnh hưởng đến kênh GT/MT như thế nào?

Kênh bán lẻ hiện đại (MT) với sự phát triển mạnh mẽ của các chuỗi cửa hàng tiện lợi và siêu thị mini đang có lợi thế lớn trong việc thu hút nhóm khách hàng Gen Z. Các chuỗi này không chỉ cung cấp sự tiện lợi về địa điểm mà còn đầu tư vào không gian mua sắm, trải nghiệm ẩm thực và các dịch vụ đi kèm, biến cửa hàng thành điểm hẹn lý tưởng. Điều này tạo áp lực cạnh tranh trực tiếp lên các cửa hàng tạp hóa truyền thống (kênh GT).

Các cửa hàng tạp hóa truyền thống có nguy cơ bị ép sân nếu không có sự thay đổi. Sự sụt giảm doanh thu do cạnh tranh từ các cửa hàng tiện lợi đã được ghi nhận. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để các nhà phân phối và điểm bán lẻ GT xem xét lại danh mục sản phẩm, cách trưng bày và dịch vụ khách hàng. Các thương hiệu nhỏ có thể tìm thấy cơ hội trong việc đáp ứng các nhu cầu ngách hoặc tạo ra sự khác biệt mà các chuỗi lớn chưa chạm tới được.

Các nhà phân phối cần có chiến lược linh hoạt để hỗ trợ cả hai kênh. Đối với kênh MT, việc đảm bảo nguồn cung ổn định, đa dạng hóa sản phẩm và hỗ trợ các chương trình khuyến mãi theo xu hướng là điều cần thiết. Đối với kênh GT, việc cung cấp các giải pháp để nâng cấp cửa hàng, đào tạo nhân viên và tư vấn về cách thu hút khách hàng trẻ tuổi sẽ giúp họ duy trì và phát triển.

LYHU góc nhìn thực chiến

Thị trường bán lẻ đang thay đổi nhanh chóng, và thế hệ Gen Z là động lực chính của sự thay đổi này. Tại LYHU, chúng tôi nhận thấy rằng sự thành công trong tương lai sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng và đổi mới.

Đối với điểm bán lẻ (cửa hàng tạp hóa, siêu thị mini):

• Tối ưu không gian: Hãy biến cửa hàng của bạn thành một điểm đến thú vị. Xem xét việc tạo một góc nhỏ để khách hàng có thể ngồi lại, thưởng thức đồ uống hoặc đồ ăn nhẹ. Sắp xếp lại quầy kệ để sản phẩm bắt mắt và dễ tiếp cận hơn.
• Danh mục sản phẩm đa dạng: Bên cạnh các mặt hàng thiết yếu, hãy bổ sung các sản phẩm đang là xu hướng của Gen Z như đồ ăn vặt độc đáo, đồ uống mới lạ, mỹ phẩm mini, hoặc các sản phẩm chăm sóc cá nhân theo mùa.
• Tích hợp công nghệ: Xem xét việc sử dụng các công cụ hỗ trợ bán hàng đơn giản như quét mã QR để thanh toán, hoặc cung cấp Wi-Fi miễn phí cho khách hàng.
• Tương tác với khách hàng trẻ: Xây dựng mối quan hệ với khách hàng trẻ bằng cách lắng nghe phản hồi, tổ chức các chương trình khuyến mãi nhỏ phù hợp với sở thích của họ.

Đối với nhà phân phối:

• Hiểu rõ hành vi Gen Z: Nghiên cứu sâu hơn về các kênh mua sắm, sở thích, và xu hướng mà Gen Z quan tâm.
• Hỗ trợ điểm bán GT nâng cấp: Cung cấp các chương trình hỗ trợ điểm bán GT trong việc trưng bày hàng hóa, tư vấn sản phẩm mới, và các chiến lược marketing phù hợp với giới trẻ.
• Tối ưu hóa chuỗi cung ứng: Đảm bảo nguồn hàng luôn sẵn có, đặc biệt là các mặt hàng theo xu hướng, và có khả năng đáp ứng nhanh chóng các đơn hàng với số lượng nhỏ nhưng tần suất cao.
• Xây dựng mối quan hệ đối tác: Làm việc chặt chẽ với các thương hiệu, đặc biệt là các thương hiệu nhỏ, để đưa những sản phẩm mới và độc đáo đến với người tiêu dùng.

Gợi ý hành động

• Ưu tiên nhóm hàng theo xu hướng Gen Z: Tập trung vào các ngành hàng có tính thẩm mỹ cao, đáp ứng nhu cầu trải nghiệm và "niềm vui tức thời" như đồ ăn vặt sáng tạo, đồ uống độc đáo, mỹ phẩm mini, phụ kiện thời trang cá tính.
• Đẩy mạnh trải nghiệm tại điểm bán: Cân nhắc các chương trình khuyến mãi kết hợp trải nghiệm (ví dụ: mua sản phẩm tặng voucher trải nghiệm, tạo góc "check-in" thú vị).
• Tăng cường hiện diện trên các nền tảng số: Dù là kênh GT hay MT, việc có thông tin cửa hàng, sản phẩm và các chương trình khuyến mãi trên các nền tảng mạng xã hội hoặc ứng dụng giao hàng là rất quan trọng để tiếp cận Gen Z.

Thế hệ Gen Z không chỉ là tương lai mà còn là hiện tại. Việc chủ động thích ứng và nắm bắt xu hướng sẽ giúp quý vị không chỉ tồn tại mà còn bứt phá trong thị trường bán lẻ đầy cạnh tranh này.