Cửa hàng tiện lợi và tiêu dùng Gen Z: Xu hướng mới định hình thị trường bán lẻ Việt Nam 2026

Chào mừng Quý Nhà phân phối, Chủ tạp hóa, Chủ siêu thị mini và các điểm bán lẻ truyền thống (GT)! Trong bối cảnh thị trường bán lẻ Việt Nam đang có những chuyển dịch mạnh mẽ, đặc biệt là sự trỗi dậy của thế hệ Gen Z và sự bùng nổ của mô hình cửa hàng tiện lợi, LYHU mang đến bài phân tích chuyên sâu về xu hướng này.

Chuyện gì đang xảy ra?

Thị trường cửa hàng tiện lợi tại Việt Nam đang chứng kiến sự tăng trưởng vượt bậc, với dự báo sẽ có hơn 9.600 cửa hàng hoạt động vào năm 2026. Các chuỗi lớn như Bách Hóa Xanh và WinMart+ đang ráo riết mở rộng điểm bán, với kế hoạch bổ sung khoảng 1.000 cửa hàng mỗi chuỗi trong năm 2026. Sự mở rộng này không chỉ tập trung ở các thành phố lớn mà còn hướng về các khu vực nông thôn, nơi tỷ lệ thâm nhập của bán lẻ hiện đại còn thấp. Không chỉ các thương hiệu nội địa, các "ông lớn" quốc tế như 7-Eleven, FamilyMart, GS25, Circle K cũng đang tích cực cạnh tranh, với mục tiêu mở rộng thị phần và phủ sóng mạnh mẽ hơn. Đáng chú ý, dù nhiều chuỗi vẫn đang báo lỗ, các nhà bán lẻ vẫn đẩy mạnh đầu tư, tin vào tiềm năng dài hạn của thị trường nhờ vào xu hướng đô thị hóa và mô hình nhượng quyền.

Tuy nhiên, "tiện lợi" không còn là yếu tố duy nhất thu hút khách hàng. Thế hệ Gen Z, lực lượng tiêu dùng ngày càng có ảnh hưởng, đang định hình lại khái niệm này. Họ không chỉ ghé cửa hàng để mua sắm nhanh chóng mà còn xem đây là "không gian thứ ba" để học tập, làm việc, giao lưu và trải nghiệm. Theo khảo sát, có tới 38% khách hàng ở lại các cửa hàng tiện lợi trên 30 phút, biến chúng thành điểm hẹn lý tưởng với chi phí hợp lý, đầy đủ tiện ích như Wi-Fi, ổ cắm điện và không gian mát mẻ. Điều này cho thấy, trải nghiệm và bản sắc riêng của cửa hàng đang trở thành yếu tố cốt lõi, thay vì chỉ vị trí hay giá cả đơn thuần.

Vì sao điều này quan trọng?

Sự bùng nổ của các cửa hàng tiện lợi và sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng của Gen Z có tác động sâu sắc đến toàn bộ thị trường FMCG và bán lẻ. Đối với các nhà bán lẻ, đây là cơ hội vàng để mở rộng thị phần, đặc biệt khi các chính sách mới đang dần siết chặt quy định đối với hộ kinh doanh nhỏ lẻ, tạo lợi thế cho các chuỗi lớn, chuyên nghiệp hơn. Việc các chuỗi lớn tăng tốc mở rộng cũng cho thấy động lực tăng trưởng mới ở lĩnh vực này, được kỳ vọng sẽ tiếp tục cải thiện sức mua của người tiêu dùng.

Đối với người tiêu dùng, sự tiện lợi và đa dạng của các cửa hàng tiện lợi đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu cuộc sống hiện đại. Tuy nhiên, xu hướng Gen Z biến cửa hàng tiện lợi thành "không gian thứ ba" cho thấy họ tìm kiếm nhiều hơn là chỉ một điểm mua sắm. Họ mong muốn một không gian trải nghiệm, nơi có thể kết nối, thư giãn và thể hiện cá tính. Điều này đặt ra yêu cầu các nhà bán lẻ phải có chiến lược kinh doanh linh hoạt, không chỉ tập trung vào sản phẩm mà còn chú trọng vào việc tạo dựng không gian và trải nghiệm độc đáo.

Ảnh hưởng đến kênh GT/MT như thế nào?

Sự phát triển mạnh mẽ của các chuỗi siêu thị mini và cửa hàng tiện lợi (kênh MT) đang tạo áp lực cạnh tranh lớn lên kênh bán lẻ truyền thống (GT), bao gồm các cửa hàng tạp hóa nhỏ lẻ. Các chính sách thuế mới từ năm 2026, yêu cầu hộ kinh doanh chuyển sang phương pháp tự kê khai và nộp thuế, sẽ càng gây khó khăn cho các cửa hàng nhỏ, giúp các chuỗi lớn chiếm lĩnh thị phần. Các thương hiệu nhỏ, nếu không nhanh chóng thích ứng, có thể gặp khó khăn trong việc phân phối và tiếp cận người tiêu dùng khi các kênh MT ngày càng chiếm ưu thế.

Tuy nhiên, kênh GT vẫn còn những lợi thế nhất định, đặc biệt là ở khu vực nông thôn, nơi chợ truyền thống và tiệm tạp hóa gần nhà vẫn chiếm ưu thế. Các nhà bán lẻ hiện đại đang đẩy mạnh phủ sóng ở nông thôn, nhưng sự am hiểu sâu sắc về văn hóa và nhu cầu địa phương của các điểm bán GT vẫn là một yếu tố quan trọng. Đối với các thương hiệu nhỏ, việc hợp tác với các nhà phân phối am hiểu thị trường GT, hoặc tìm kiếm các ngách thị trường mà kênh MT chưa khai thác triệt để, sẽ là hướng đi khả thi.

LYHU góc nhìn thực chiến

Đối với điểm bán lẻ (chủ tạp hóa, siêu thị mini):

• Tối ưu không gian và trải nghiệm: Thay vì chỉ tập trung vào trưng bày hàng hóa, hãy biến cửa hàng thành một không gian thân thiện, có thể ngồi lại. Bố trí thêm một vài bộ bàn ghế nhỏ, cung cấp Wi-Fi miễn phí, ổ cắm điện.
• Hiểu rõ khách hàng Gen Z: Nghiên cứu và bổ sung các mặt hàng mà Gen Z ưa chuộng: đồ ăn vặt độc đáo, đồ uống trendy, sản phẩm chăm sóc cá nhân có bao bì bắt mắt và các sản phẩm theo xu hướng bền vững.
• Ứng dụng công nghệ thanh toán: Tích hợp các phương thức thanh toán hiện đại như QR code, ví điện tử để tăng tốc độ giao dịch và trải nghiệm khách hàng.
• Sự khác biệt hóa: Tìm kiếm những điểm nhấn riêng để tạo sự khác biệt so với các chuỗi lớn. Có thể là các sản phẩm địa phương độc đáo, dịch vụ cá nhân hóa hoặc các chương trình khuyến mãi sáng tạo.

Đối với nhà phân phối (NPP):

• Nắm bắt xu hướng danh mục hàng hóa: Tập trung vào các ngành hàng có tốc độ tăng trưởng tốt và được Gen Z ưa chuộng như thực phẩm tiện lợi, đồ ăn nhẹ, đồ uống giải khát, sản phẩm chăm sóc cá nhân.
• Hỗ trợ điểm bán thích ứng: Cung cấp các chương trình hỗ trợ điểm bán trong việc tái cấu trúc không gian, tư vấn về danh mục sản phẩm phù hợp với Gen Z, và các giải pháp công nghệ.
• Tối ưu hóa chuỗi cung ứng: Đảm bảo nguồn hàng ổn định, đa dạng và có khả năng đáp ứng nhanh chóng các đơn hàng, đặc biệt là các sản phẩm mới theo xu hướng.
• Phân tích dữ liệu: Sử dụng dữ liệu bán hàng để hiểu rõ hơn về hành vi tiêu dùng của từng nhóm khách hàng, từ đó đưa ra các gợi ý sản phẩm và chiến lược phù hợp cho điểm bán.

Đối với thương hiệu nhỏ:

• Tập trung vào ngách thị trường: Tìm kiếm các phân khúc khách hàng hoặc loại sản phẩm mà các chuỗi lớn chưa khai thác sâu.
• Xây dựng câu chuyện thương hiệu: Gen Z đánh giá cao sự chân thực và giá trị nhân văn. Xây dựng câu chuyện thương hiệu gắn liền với giá trị bền vững, trách nhiệm xã hội hoặc nguồn gốc sản phẩm độc đáo.
• Tận dụng kênh online và social commerce: Gen Z là thế hệ "digital native", nên việc tiếp cận họ qua các nền tảng mạng xã hội và thương mại điện tử là vô cùng quan trọng.

Gợi ý hành động

• Ưu tiên nhóm hàng FMCG thiết yếu, tiện lợi và có yếu tố "trend": Bổ sung các sản phẩm ăn liền, đồ ăn vặt sáng tạo, đồ uống theo xu hướng và các sản phẩm chăm sóc cá nhân có bao bì thu hút.
• Đầu tư vào trải nghiệm khách hàng: Tạo không gian mua sắm thoải mái, hiện đại, có chỗ ngồi thư giãn và cung cấp các tiện ích như Wi-Fi, ổ cắm điện. Tích hợp thanh toán nhanh chóng qua QR code hoặc ví điện tử.