Siêu thị mini bùng nổ, kênh tạp hóa truyền thống đối mặt thách thức và cơ hội mới

Chuyện gì đang xảy ra?

Thị trường bán lẻ Việt Nam năm 2026 đang chứng kiến sự bùng nổ của các chuỗi bán lẻ hiện đại, đặc biệt là siêu thị mini và cửa hàng tiện lợi. Các "ông lớn" như Bách Hóa Xanh và WinMart+ đang đẩy mạnh kế hoạch mở mới hàng nghìn cửa hàng trên toàn quốc, tập trung chủ yếu ở các khu vực tiềm năng tại miền Bắc và miền Trung. Cụ thể, Bách Hóa Xanh dự kiến mở khoảng 1.000 cửa hàng mới, trong khi WinMart+ cũng đặt mục tiêu tương tự. Sự tăng trưởng này diễn ra song song với báo cáo doanh thu bán lẻ hàng hóa 6 tháng đầu năm 2026 tăng trưởng ấn tượng, ước đạt 3.889,5 nghìn tỷ đồng, tăng 12,9% so với cùng kỳ năm 2025. Bách Hóa Xanh đã mở thêm 671 cửa hàng trong hơn nửa đầu năm 2026, nâng tổng số điểm bán lên 3.230 cửa hàng. Mô hình siêu thị mini và cửa hàng tiện lợi hiện đã vượt mốc 9.700 điểm bán trên toàn quốc. Song song đó, các quy định mới về thuế đối với hộ kinh doanh từ đầu năm 2026, bắt buộc chuyển sang phương pháp tự kê khai và tự nộp thuế, đang tạo áp lực cho các cửa hàng nhỏ lẻ, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các chuỗi bán lẻ lớn, chuyên nghiệp hơn để mở rộng thị phần. Điều này làm dấy lên lo ngại về sự thu hẹp của kênh bán lẻ truyền thống (GT) khi các chuỗi hiện đại ngày càng chiếm lĩnh nhiều không gian hơn.

Vì sao điều này quan trọng?

Sự bùng nổ của các chuỗi bán lẻ hiện đại, đặc biệt là siêu thị mini, đang định hình lại bức tranh tiêu dùng tại Việt Nam. Đối với người tiêu dùng, điều này mang lại sự tiện lợi, đa dạng về sản phẩm và trải nghiệm mua sắm hiện đại hơn. Tuy nhiên, nó cũng tạo ra áp lực cạnh tranh gay gắt, buộc các cửa hàng tạp hóa truyền thống phải đối mặt với nguy cơ bị thu hẹp hoặc đào thải nếu không kịp thời thay đổi. Về mặt kinh tế, sự tăng trưởng của kênh bán lẻ hiện đại góp phần vào tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng, vốn đang là điểm sáng của nền kinh tế trong bối cảnh xuất khẩu còn nhiều biến động. Sự chuyển dịch này cũng cho thấy sự thích nghi của các doanh nghiệp bán lẻ với nhu cầu mới của thị trường, nơi mà hiệu quả vận hành và doanh thu bình quân trên mỗi cửa hàng ngày càng được chú trọng.

Ảnh hưởng đến kênh GT/MT như thế nào?

Kênh GT (General Trade) đang đối mặt với thách thức lớn chưa từng có. Các quy định mới về thuế từ ngày 01/07/2026 buộc các hộ kinh doanh phải minh bạch hóa hoạt động, sử dụng hóa đơn điện tử, điều này gây khó khăn cho các tiệm tạp hóa hoạt động theo mô hình phi chính thức hoặc không đủ năng lực tuân thủ. Ước tính, quy mô mạng lưới điểm bán GT có thể co lại đáng kể, với khoảng 200.000 – 280.000 điểm bán có thể biến mất hoặc hợp nhất trong 3 năm tới. Trong khi đó, kênh Modern Trade (MT) và thương mại điện tử (E-commerce) tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ, với MT tăng 12.5% và E-commerce tăng 32.74% trong Quý 1/2026. Các chuỗi siêu thị mini như Bách Hóa Xanh và WinMart+ đang "nuốt chửng" thị phần của các tiệm tạp hóa truyền thống bằng cách len lỏi vào từng ngõ ngách dân cư. Các cửa hàng tạp hóa truyền thống, dù vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong doanh số FMCG (khoảng 65-75%), đang đứng trước áp lực phải thay đổi để tồn tại. Ngược lại, các thương hiệu nhỏ có thể tìm thấy cơ hội khi các kênh phân phối GT chuyên nghiệp hóa hơn, tập trung vào những điểm bán có dữ liệu đáng tin cậy và hành vi đặt hàng có thể dự đoán được.

LYHU góc nhìn thực chiến

Trong bối cảnh thị trường bán lẻ đang có những chuyển biến mạnh mẽ, các nhà phân phối và điểm bán lẻ kênh GT cần nhìn nhận lại chiến lược của mình. Sự co lại của kênh GT không hoàn toàn là tin xấu; nó có nghĩa là những điểm bán còn lại sẽ là những điểm bán được số hóa, vận hành chuyên nghiệp và có hành vi đặt hàng dễ dự đoán hơn. Các thương hiệu FMCG cần chủ động xây dựng kênh kết nối và thu thập dữ liệu trực tiếp từ các điểm bán GT ngay từ bây giờ để giữ vững độ phủ và lợi thế cạnh tranh. Đối với các thương hiệu nhỏ, đây là cơ hội để tiếp cận những điểm bán GT đã được nâng cấp, có khả năng tiếp nhận và phân phối sản phẩm mới hiệu quả hơn. Việc số hóa kênh bán lẻ truyền thống, như mô hình Retail Supreme của Masan Consumer đã làm, cho thấy tiềm năng to lớn trong việc "đánh thức" kênh GT bằng công nghệ.

Gợi ý hành động

Để thích ứng và phát triển trong bối cảnh mới, các nhà bán lẻ và nhà phân phối cần tập trung vào các hành động sau:

• Ưu tiên nhóm hàng tiêu dùng thiết yếu và các sản phẩm có nhu cầu cao, đặc biệt là các mặt hàng phục vụ đời sống hàng ngày, thực phẩm tươi sống và các sản phẩm theo mùa.
• Nâng cấp không gian trưng bày và trải nghiệm mua sắm: Cải thiện vệ sinh, sắp xếp hàng hóa khoa học, dễ tìm kiếm; xem xét áp dụng các hình thức thanh toán hiện đại hơn.
• Tận dụng công nghệ: Tìm hiểu và áp dụng các giải pháp số hóa điểm bán, quản lý tồn kho, theo dõi đơn hàng để tối ưu hóa hoạt động và thu thập dữ liệu khách hàng.