Thị trường bán lẻ Việt Nam 2026: Tăng trưởng mạnh mẽ, cạnh tranh khốc liệt và xu hướng chuyển đổi số

Chuyện gì đang xảy ra?

Thị trường bán lẻ hiện đại tại Việt Nam đang chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ và đa dạng hóa mô hình kinh doanh trong năm 2026. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng trong bốn tháng đầu năm 2026 ước đạt 2.546.600 tỷ đồng, tăng 11,1% so với cùng kỳ năm trước. Riêng quý I/2026, con số này ước đạt 1.902,8 nghìn tỷ đồng, tăng 10,9% so với cùng kỳ. Doanh thu bán lẻ hàng hóa chiếm tỷ trọng lớn nhất, ước đạt 1.452,4 nghìn tỷ đồng trong quý I/2026, tăng 10,9% so với cùng kỳ. Các địa phương như Quảng Ninh và Bắc Ninh ghi nhận mức tăng trưởng bán lẻ nổi bật. Doanh thu dịch vụ lưu trú và ăn uống cũng tăng trưởng ấn tượng, đạt 234,7 nghìn tỷ đồng trong quý I/2026, tăng 13,3%. Ngành du lịch lữ hành tiếp tục khẳng định vị thế mũi nhọn với doanh thu ước đạt 22,9 nghìn tỷ đồng trong quý I/2026, tăng 12,5%.

Các doanh nghiệp bán lẻ lớn đang đẩy mạnh mở rộng và đổi mới mô hình. WinCommerce (Masan) vận hành hơn 4.600 điểm bán và đặt mục tiêu mở mới từ 1.000 - 1.500 cửa hàng trong năm 2026. Central Retail có kế hoạch đầu tư 1,4 tỷ USD đến năm 2027. AEON Việt Nam cũng đang tăng tốc, với mục tiêu tăng quy mô doanh số lên 130% so với năm 2024 trong năm 2025. Đặc biệt, mô hình mini-store (siêu thị mini) đang nổi lên như một "ngôi sao sáng", với các chuỗi như WinMart+ và Bách Hóa Xanh tối ưu hóa danh mục hàng hóa và vị trí cửa hàng để đáp ứng nhu cầu mua sắm hàng ngày của người tiêu dùng.

Xu hướng chuyển dịch từ kênh truyền thống sang kênh hiện đại ngày càng rõ nét. Các nhà bán lẻ hiện đại có cơ hội gia tăng thị phần khi hành vi tiêu dùng thay đổi, đặc biệt khi khu vực kinh tế phi chính thức thu hẹp dưới tác động của chính sách thuế. Sự gia nhập của các thương hiệu bán lẻ Trung Quốc như Meiyijia, Miniso, Pop Mart cũng đang tạo ra một môi trường cạnh tranh khốc liệt và đa tầng hơn.

Chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ là yếu tố then chốt thúc đẩy tăng trưởng. Thương mại điện tử tiếp tục duy trì đà tăng trưởng mạnh, với tổng doanh số của bốn sàn bán lẻ trực tuyến lớn (Shopee, Lazada, Tiki, TikTok Shop) đạt 148,6 nghìn tỷ đồng trong quý 1/2026, tăng 46,60% so với cùng kỳ năm 2025. Các doanh nghiệp bán lẻ đang ứng dụng AI để vận hành dịch vụ khách hàng 24/7, quản lý truy vấn phức tạp và cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng.

Vì sao điều này quan trọng?

Sự tăng trưởng mạnh mẽ của thị trường bán lẻ hiện đại cho thấy sức mua nội địa đang phục hồi và niềm tin tiêu dùng được củng cố. Điều này tạo ra cơ hội lớn cho các nhà sản xuất, nhà phân phối và các điểm bán lẻ truyền thống (GT) nếu họ có thể thích ứng nhanh chóng với xu hướng mới.

Sự bùng nổ của các mô hình bán lẻ hiện đại, đặc biệt là chuỗi siêu thị mini, đang định hình lại thói quen mua sắm của người tiêu dùng. Thế hệ Gen Z và Millennials ưu tiên sự tiện lợi, minh bạch về giá và trải nghiệm mua sắm sạch sẽ, điều mà các cửa hàng tạp hóa truyền thống khó lòng đáp ứng. Sự tích hợp giữa online và offline (O2O) ngày càng quan trọng, đòi hỏi các điểm bán lẻ phải có hệ sinh thái số chuyên nghiệp để cạnh tranh.

Sự cạnh tranh ngày càng gay gắt, không chỉ giữa các doanh nghiệp nội địa mà còn với sự gia nhập của các thương hiệu quốc tế và Trung Quốc, đòi hỏi các doanh nghiệp cần có chiến lược rõ ràng để giữ vững thị phần và phát triển bền vững.

Việc áp dụng công nghệ và chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà là yếu tố bắt buộc để tồn tại và phát triển trong bối cảnh thị trường bán lẻ ngày càng cạnh tranh và tinh vi.

Ảnh hưởng đến kênh GT/MT như thế nào?

Kênh bán lẻ hiện đại (MT) đang có lợi thế rõ rệt nhờ sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng và khả năng ứng dụng công nghệ. Các chuỗi bán lẻ hiện đại, đặc biệt là các siêu thị mini, đang mở rộng mạnh mẽ và trực tiếp cạnh tranh với kênh truyền thống (GT) ở những địa bàn vốn là "sân nhà" của chợ và tạp hóa.

Các nhà bán lẻ hiện đại như WinMart+, Bách Hóa Xanh đang biến kênh MT thành địa điểm mua sắm hàng ngày, vốn là thế mạnh của kênh GT. Sự tiện lợi, minh bạch giá, trải nghiệm mua sắm hiện đại và tích hợp công nghệ là những yếu tố thu hút người tiêu dùng trẻ, đặc biệt là Gen Z và Millennials.

Các cửa hàng tạp hóa truyền thống (GT) đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng tăng. Nếu không có sự đổi mới về cách thức hoạt động, trưng bày sản phẩm, hay dịch vụ khách hàng, các điểm bán GT có nguy cơ mất dần thị phần vào tay các kênh bán lẻ hiện đại.

Tuy nhiên, kênh GT vẫn có những lợi thế nhất định về sự gần gũi, mối quan hệ cá nhân với khách hàng và khả năng đáp ứng các nhu cầu tức thời. Các thương hiệu nhỏ hoặc sản phẩm địa phương có thể tìm thấy cơ hội khi hợp tác với các nhà phân phối am hiểu thị trường GT và có mạng lưới phủ sóng rộng.

LYHU góc nhìn thực chiến

Đối với các nhà bán lẻ truyền thống (chủ tạp hóa, siêu thị mini), việc thích ứng là chìa khóa sống còn. Thay vì cạnh tranh trực tiếp về giá và quy mô với các chuỗi lớn, hãy tập trung vào thế mạnh độc đáo của mình: sự thân thiện, am hiểu khách hàng địa phương, và khả năng cung ứng các mặt hàng đặc thù, tươi sống theo mùa. Hãy đầu tư vào việc sắp xếp, trưng bày hàng hóa khoa học, giữ gìn vệ sinh cửa hàng sạch sẽ và tạo ra trải nghiệm mua sắm thân thiện, nhanh chóng.

Các nhà phân phối cần nhìn nhận rõ sự dịch chuyển của thị trường. Việc tập trung vào các kênh bán lẻ hiện đại là xu hướng tất yếu, nhưng không vì thế mà bỏ quên kênh GT truyền thống. Cần xây dựng chiến lược phân phối đa kênh linh hoạt, hỗ trợ các điểm bán GT nâng cấp bằng cách cung cấp các sản phẩm phù hợp với xu hướng tiêu dùng mới, tư vấn về cách trưng bày và các chương trình khuyến mãi hấp dẫn.

Các thương hiệu nhỏ và các nhà sản xuất địa phương có cơ hội lớn khi các chuỗi bán lẻ hiện đại ngày càng mở rộng và có nhu cầu đa dạng hóa danh mục sản phẩm. Tuy nhiên, để tiếp cận được kênh MT, các thương hiệu cần chú trọng vào chất lượng sản phẩm, bao bì, nhãn mác chuyên nghiệp và đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về truy xuất nguồn gốc. Hợp tác với các nhà phân phối có kinh nghiệm sẽ là bước đi chiến lược.

Việc ứng dụng công nghệ, dù là nhỏ nhất, cũng có thể tạo ra sự khác biệt. Cân nhắc sử dụng các giải pháp quản lý bán hàng đơn giản, hoặc các kênh bán hàng online như Zalo OA, Facebook để tương tác và giữ chân khách hàng.

Gợi ý hành động

1. Tối ưu hóa danh mục hàng hóa: Ưu tiên các mặt hàng FMCG có vòng quay nhanh, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng hàng ngày, đặc biệt là các sản phẩm tươi sống, thực phẩm chế biến sẵn và các mặt hàng thiết yếu. Cân nhắc bổ sung các sản phẩm theo xu hướng mới, ví dụ như các sản phẩm tốt cho sức khỏe, organic, hoặc các sản phẩm đóng gói tiện lợi.

2. Nâng cao trải nghiệm mua sắm: Đầu tư vào việc sắp xếp, trưng bày hàng hóa khoa học, sạch sẽ và bắt mắt. Tạo không gian mua sắm thân thiện, cung cấp các dịch vụ hỗ trợ khách hàng nhanh chóng và hiệu quả. Đối với kênh GT, hãy cá nhân hóa dịch vụ, xây dựng mối quan hệ tốt với khách hàng thân thiết.

3. Ứng dụng công nghệ đơn giản: Khám phá các giải pháp quản lý tồn kho, bán hàng bằng mã vạch hoặc các công cụ tương tác với khách hàng trên mạng xã hội để tăng cường kết nối và duy trì lòng trung thành.