Thị trường bán lẻ Việt Nam: Siêu thị mini và mô hình nhượng quyền bùng nổ, thách thức kênh GT truyền thống

Chuyện gì đang xảy ra?

Thị trường bán lẻ Việt Nam đang chứng kiến sự bùng nổ mạnh mẽ của các chuỗi siêu thị mini và cửa hàng tiện lợi. Ước tính đến tháng 5/2026, số lượng cửa hàng thuộc các chuỗi bán lẻ hiện đại đã đạt khoảng 14.100 điểm, tăng khoảng 20% so với cùng kỳ năm trước. Nhiều "ông lớn" như Bách Hóa Xanh (BHX) và WinMart+ đang có kế hoạch mở rộng thần tốc với mục tiêu thêm 1.000 cửa hàng mới mỗi năm trong giai đoạn 2026-2028. BHX, sau giai đoạn tái cấu trúc và tối ưu vận hành, đã ghi nhận lợi nhuận sau thuế 812 tỷ đồng trong năm 2025, với biên lợi nhuận sau thuế cải thiện lên 1,72%. Các chuỗi này không chỉ tập trung ở thành thị mà còn đẩy mạnh hiện diện tại các khu vực nông thôn và ven đô, nơi tỷ lệ thâm nhập của bán lẻ hiện đại còn thấp. Theo Bộ Công Thương, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng năm 2025 đạt khoảng 269 tỷ USD, trong đó thương mại điện tử chiếm gần 12%. Sự mở rộng này được thúc đẩy bởi sự chuyển dịch thói quen mua sắm của người tiêu dùng và các chính sách mới, có thể bao gồm cả việc thu hẹp khu vực kinh tế phi chính thức.

Song song đó, mô hình nhượng quyền cũng đang có những bước phát triển đáng chú ý. Hiện có hơn 300 thương hiệu nhượng quyền hoạt động với hơn 10.000 cửa hàng trên toàn quốc, tập trung chủ yếu vào lĩnh vực ẩm thực (40%), bán lẻ và dịch vụ tiện ích (25%). Các thương hiệu quốc tế tiếp tục gia nhập thị trường, đồng thời các doanh nghiệp Việt Nam cũng đẩy mạnh nhượng quyền ra nước ngoài. Một xu hướng mới nổi bật là sự hợp tác giữa các chuỗi bán lẻ và các đơn vị khác, ví dụ như việc chuỗi cửa hàng tiện lợi Ohmee (thuộc Meiyijia - Trung Quốc) đặt cửa hàng ngay tại các trạm xăng của Petrolimex tại Việt Nam, quốc gia đầu tiên thử nghiệm mô hình này.

Vì sao điều này quan trọng?

Sự bùng nổ của các chuỗi bán lẻ hiện đại và mô hình nhượng quyền mang đến những thay đổi sâu sắc cho thị trường FMCG Việt Nam. Đối với người tiêu dùng, điều này đồng nghĩa với việc có nhiều lựa chọn mua sắm tiện lợi, đa dạng sản phẩm với giá cả cạnh tranh hơn. Các chính sách mới, đặc biệt là về thuế, có thể tạo ra một sân chơi công bằng hơn, thúc đẩy sự phát triển của các kênh bán lẻ chính thức.

Đối với các nhà phân phối và điểm bán lẻ truyền thống (GT), sự cạnh tranh ngày càng gay gắt hơn. Các chuỗi siêu thị mini và cửa hàng tiện lợi với mô hình vận hành chuyên nghiệp, hệ thống chuỗi cung ứng hiệu quả, và khả năng tài chính mạnh mẽ có lợi thế lớn trong việc thu hút khách hàng. Các thương hiệu nhỏ, nếu không thích ứng kịp, có thể đối mặt với nguy cơ bị thu hẹp thị phần.

Về mặt vĩ mô, sự phát triển của bán lẻ hiện đại và mô hình nhượng quyền góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và thu hút đầu tư. Dự báo đến năm 2030, tỷ trọng doanh thu qua kênh bán lẻ hiện đại có thể chiếm khoảng 40% tổng mức bán lẻ, tương đương quy mô thị trường gần 180 tỷ USD.

Ảnh hưởng đến kênh GT/MT như thế nào?

Kênh bán lẻ hiện đại (MT) đang chứng kiến sự tăng trưởng vượt bậc. Các chuỗi lớn như WinMart, Bách Hóa Xanh, AEON đang mở rộng mạnh mẽ cả ở thành thị lẫn nông thôn, với mục tiêu chiếm lĩnh thị phần và đưa sản phẩm đến gần người tiêu dùng hơn. Sự đầu tư vào công nghệ, tối ưu hóa chuỗi cung ứng và chiến lược đa kênh giúp các chuỗi này có lợi thế cạnh tranh lớn.

Ngược lại, kênh truyền thống (GT), bao gồm các cửa hàng tạp hóa và điểm bán lẻ nhỏ lẻ, đang đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng tăng. Dù vẫn chiếm tỷ trọng lớn (khoảng 85% giá trị bán lẻ hàng tiêu dùng), các cửa hàng GT cần có những chiến lược thích ứng để không bị tụt hậu. Việc các siêu thị mini len lỏi vào các khu dân cư, thậm chí các trạm xăng, cho thấy sự phủ sóng ngày càng rộng của kênh hiện đại. Tuy nhiên, chính sách của Chính phủ nhằm nâng cấp chợ truyền thống và tích hợp mô hình bán lẻ hiện đại vào đây cũng mở ra cơ hội cho kênh GT.

Mô hình nhượng quyền cũng mang lại cả cơ hội và thách thức. Các thương hiệu nhượng quyền thành công có thể giúp các nhà đầu tư nhỏ tiếp cận thị trường nhanh chóng với rủi ro thấp hơn. Tuy nhiên, cạnh tranh gay gắt và chi phí mặt bằng tăng cao đòi hỏi nhà đầu tư phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng.

LYHU Góc nhìn Thực chiến

Trong bối cảnh thị trường bán lẻ đang có những chuyển dịch mạnh mẽ, các nhà phân phối và điểm bán lẻ truyền thống cần có những hành động cụ thể để duy trì và phát triển.

• Đối với Nhà phân phối: Cần đánh giá lại danh mục sản phẩm, tập trung vào những ngành hàng có biên lợi nhuận tốt và khả năng cạnh tranh cao. Hỗ trợ các điểm bán GT trong việc trưng bày hàng hóa, cung cấp các chương trình khuyến mãi hấp dẫn để giữ chân khách hàng. Xem xét khả năng hợp tác với các chuỗi bán lẻ nhỏ hoặc các mô hình nhượng quyền mới nổi để mở rộng kênh phân phối.
• Đối với Điểm bán lẻ truyền thống (Tạp hóa, Siêu thị mini): Cần tối ưu hóa việc trưng bày hàng hóa, tạo không gian mua sắm sạch sẽ, gọn gàng và chuyên nghiệp hơn. Nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng, xây dựng mối quan hệ thân thiết với khách hàng quen thuộc. Cân nhắc bổ sung các mặt hàng thiết yếu, đặc sản địa phương hoặc các sản phẩm có tính độc đáo để tạo sự khác biệt. Tận dụng các chương trình khuyến mãi của nhà phân phối và thương hiệu để thu hút khách hàng.
• Đối với Thương hiệu nhỏ: Mô hình nhượng quyền có thể là một con đường khả thi để mở rộng thị trường nhanh chóng. Tuy nhiên, cần nghiên cứu kỹ lưỡng thị trường, xây dựng quy trình vận hành chuẩn hóa và đảm bảo chất lượng sản phẩm đồng nhất. Cân nhắc hợp tác với các nền tảng phân phối như LYHU để tiếp cận mạng lưới điểm bán rộng khắp.

Sự cạnh tranh ngày càng tăng đòi hỏi sự linh hoạt và khả năng thích ứng nhanh chóng. Các nhà bán lẻ cần nhìn nhận các chuỗi lớn không chỉ là đối thủ mà còn là cơ hội để học hỏi và cải tiến.

Gợi ý hành động

Để tồn tại và phát triển trong bối cảnh thị trường cạnh tranh khốc liệt, các nhà bán lẻ và nhà phân phối cần tập trung vào các hành động sau:

• Ưu tiên nhóm hàng thiết yếu và có vòng quay nhanh: Tập trung vào các mặt hàng FMCG cốt lõi, có nhu cầu tiêu dùng ổn định và tần suất mua sắm cao như thực phẩm tươi sống, đồ uống, hóa mỹ phẩm.
• Tối ưu hóa trưng bày và trải nghiệm khách hàng: Đầu tư vào việc sắp xếp hàng hóa khoa học, bắt mắt, tạo không gian mua sắm tiện lợi và chuyên nghiệp. Cung cấp dịch vụ khách hàng thân thiện và hiệu quả.
• Khám phá cơ hội hợp tác và nhượng quyền: Đối với các nhà bán lẻ muốn mở rộng, mô hình nhượng quyền có thể là lựa chọn tốt. Đối với nhà phân phối, việc tìm kiếm các đối tác nhượng quyền tiềm năng hoặc các chuỗi bán lẻ nhỏ để hợp tác phân phối có thể mở ra những hướng đi mới.