Thị trường FMCG 2026: Người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu, kênh bán lẻ hiện đại lên ngôi

Trong bối cảnh kinh tế có nhiều biến động, thị trường FMCG (hàng tiêu dùng nhanh) Việt Nam năm 2026 đang chứng kiến sự dịch chuyển rõ rệt trong hành vi tiêu dùng. Người tiêu dùng ngày càng thận trọng, ưu tiên các mặt hàng thiết yếu và thắt chặt chi tiêu cho các sản phẩm không thiết yếu. Tuy nhiên, điều này không ngăn cản sự tăng trưởng của ngành, mà còn tạo ra những cơ hội mới cho các doanh nghiệp biết cách thích ứng.

Chuyện gì đang xảy ra?

Theo báo cáo mới nhất, tăng trưởng FMCG tại Việt Nam trong quý 1/2026 đạt 4,3%, cao hơn đáng kể so với mức 1,3% của quý trước. Tuy nhiên, mức tăng trưởng này chủ yếu đến từ việc tăng giá bán (3,3%), trong khi sản lượng tiêu thụ có xu hướng giảm nhẹ. Người tiêu dùng Việt Nam đang thể hiện sự ưu tiên rõ rệt đối với các mặt hàng thiết yếu, đồng thời hạn chế chi tiêu cho các sản phẩm xa xỉ phẩm hoặc không thực sự cần thiết. Xu hướng "thắt chặt chi tiêu" ngày càng phổ biến, với 63% người tiêu dùng thừa nhận đang cắt giảm chi phí, tăng so với 57% của năm trước. Các mối lo ngại về chi phí sinh hoạt, giá nhu yếu phẩm, y tế và tốc độ tăng trưởng kinh tế chậm lại là những yếu tố chính tác động đến quyết định mua sắm. Điều này dẫn đến sự dịch chuyển trong kênh mua sắm, với kênh bán lẻ truyền thống (GT) vẫn chiếm ưu thế 85% thị phần, nhưng số lượng cửa hàng đã giảm khoảng 10% so với hai năm trước. Ngược lại, các kênh bán lẻ hiện đại (MT) như siêu thị, minimart và cửa hàng tiện lợi đang tiếp tục mở rộng, chiếm 15% thị phần và có xu hướng tăng trưởng. Đặc biệt, khu vực nông thôn đang chịu áp lực chi tiêu lớn hơn, với mức tăng trưởng giảm 0,8%, trong khi khu vực thành thị tăng 0,8%.

Một xu hướng đáng chú ý khác là sự gia tăng của việc nấu ăn tại nhà, như một giải pháp tiết kiệm chi phí hiệu quả. Các doanh nghiệp FMCG cũng đang đối mặt với áp lực chi phí vận hành, thiên tai, hàng giả, hàng kém chất lượng và biến động thương mại quốc tế. Tuy nhiên, trong quý 1/2026, thị trường có tín hiệu hồi phục, chủ yếu nhờ vào tính mùa vụ của dịp Tết, khi người tiêu dùng có xu hướng ưu tiên các sản phẩm cao cấp hơn cho việc biếu tặng hoặc trang trí nhà cửa. Masan Consumer đã công bố doanh thu hơn 10.500 tỷ đồng trong 4 tháng đầu năm 2026, tăng 16,6% so với cùng kỳ, cho thấy sự phục hồi và tăng trưởng bền vững ở các ngành hàng cốt lõi. Coca-Cola Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế dẫn đầu với giải thưởng Rồng Vàng 2026, ghi nhận hành trình phát triển bền vững và vị trí dẫn đầu nhóm doanh nghiệp FMCG trong ba năm liên tiếp.

Vì sao điều này quan trọng?

Sự thận trọng trong chi tiêu của người tiêu dùng có tác động sâu sắc đến toàn bộ chuỗi cung ứng FMCG. Đối với các nhà phân phối và chủ điểm bán lẻ, việc hiểu rõ những thay đổi này là yếu tố then chốt để điều chỉnh chiến lược kinh doanh. Kênh bán lẻ truyền thống (GT) dù vẫn chiếm thị phần lớn, nhưng sự sụt giảm về số lượng cửa hàng cho thấy áp lực cạnh tranh và sự thay đổi của thói quen mua sắm. Trong khi đó, sự phát triển của kênh bán lẻ hiện đại (MT) mang đến cơ hội cho các thương hiệu có thể đáp ứng tốt hơn nhu cầu về sự tiện lợi và trải nghiệm mua sắm. Việc người tiêu dùng ưu tiên các mặt hàng thiết yếu cũng đặt ra thách thức và cơ hội cho các nhà sản xuất, đòi hỏi họ phải tập trung vào chất lượng, giá trị cốt lõi và tính cạnh tranh về giá. Đồng thời, xu hướng nấu ăn tại nhà mở ra tiềm năng cho các ngành hàng nguyên liệu, thực phẩm chế biến sẵn và các sản phẩm hỗ trợ nấu nướng.

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) cũng đang định hình lại ngành bán lẻ. AI không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả vận hành, dự đoán nhu cầu, tối ưu hóa tồn kho mà còn cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng. Các doanh nghiệp bán lẻ đang chuyển đổi từ cạnh tranh về giá sang cạnh tranh bằng công nghệ và trải nghiệm. Điều này đòi hỏi các nhà bán lẻ phải đầu tư vào hạ tầng công nghệ, đào tạo nhân lực và sẵn sàng áp dụng các mô hình kinh doanh mới để giữ vững lợi thế cạnh tranh.

Ảnh hưởng đến kênh GT/MT như thế nào?

Đối với kênh GT (cửa hàng tạp hóa, tiệm thuốc, điểm bán lẻ truyền thống), sự sụt giảm về số lượng cửa hàng cho thấy áp lực cạnh tranh ngày càng tăng. Các chủ tiệm cần tập trung vào việc xây dựng mối quan hệ thân thiết với khách hàng quen thuộc, cung cấp dịch vụ cá nhân hóa và tối ưu hóa danh mục sản phẩm theo nhu cầu thực tế của địa phương. Việc đa dạng hóa sản phẩm thiết yếu, tập trung vào các mặt hàng có vòng quay nhanh và lợi nhuận tốt sẽ giúp họ duy trì hoạt động hiệu quả. Các thương hiệu nhỏ, có khả năng linh hoạt và am hiểu thị trường ngách có thể tìm thấy cơ hội để tiếp cận người tiêu dùng thông qua kênh GT, đặc biệt là các sản phẩm độc đáo, đáp ứng nhu cầu cụ thể.

Trong khi đó, kênh MT (siêu thị mini, cửa hàng tiện lợi, siêu thị lớn) tiếp tục là mảnh đất màu mỡ cho sự tăng trưởng. Các chuỗi bán lẻ hiện đại có lợi thế về quy mô, công nghệ và khả năng tiếp cận tệp khách hàng đa dạng. Họ có thể tận dụng AI để phân tích dữ liệu, dự đoán xu hướng và đưa ra các chương trình khuyến mãi, trưng bày sản phẩm hiệu quả. Các thương hiệu lớn, có tiềm lực tài chính mạnh mẽ sẽ tiếp tục đầu tư vào kênh MT để mở rộng độ phủ và tăng cường nhận diện thương hiệu. Tuy nhiên, các thương hiệu nhỏ cũng có thể tìm kiếm cơ hội hợp tác với các chuỗi bán lẻ hiện đại, đặc biệt là các sản phẩm sáng tạo, đáp ứng xu hướng tiêu dùng mới như sức khỏe, bền vững.

LYHU góc nhìn thực chiến

Trong bối cảnh thị trường FMCG năm 2026, việc thích ứng nhanh chóng là chìa khóa thành công. Đối với các nhà phân phối và điểm bán lẻ truyền thống (GT), LYHU khuyến nghị tập trung vào việc tối ưu hóa danh mục sản phẩm, ưu tiên các mặt hàng thiết yếu có vòng quay nhanh và lợi nhuận ổn định. Xây dựng mối quan hệ bền chặt với khách hàng thông qua các chương trình khách hàng thân thiết, dịch vụ cá nhân hóa và sự am hiểu sâu sắc về nhu cầu địa phương là vô cùng quan trọng. Cần theo dõi sát sao các xu hướng tiêu dùng mới, ví dụ như sự gia tăng của sản phẩm tốt cho sức khỏe, các mặt hàng có nguồn gốc bền vững, và các sản phẩm tiện lợi cho việc nấu ăn tại nhà.

Đối với các thương hiệu nhỏ, đây là thời điểm để khai thác sự linh hoạt và khả năng đổi mới. Hãy tập trung vào việc tạo ra các sản phẩm độc đáo, đáp ứng các nhu cầu ngách mà các ông lớn có thể bỏ qua. Tận dụng các kênh phân phối mới nổi, bao gồm cả các nền tảng thương mại điện tử và mạng xã hội, để tiếp cận khách hàng mục tiêu. Hợp tác với các nhà phân phối như LYHU để tiếp cận mạng lưới điểm bán rộng khắp, đặc biệt là các điểm bán GT, nơi các thương hiệu nhỏ có thể cạnh tranh tốt hơn dựa trên sự khác biệt và giá trị mang lại.

Việc ứng dụng công nghệ, đặc biệt là AI, không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc. Các doanh nghiệp cần đầu tư vào các giải pháp công nghệ để tối ưu hóa vận hành, từ quản lý tồn kho, dự báo nhu cầu đến cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng. LYHU đang tích cực nghiên cứu và áp dụng các giải pháp công nghệ để hỗ trợ đối tác, giúp họ nâng cao hiệu quả kinh doanh và thích ứng với thị trường thay đổi nhanh chóng.

Gợi ý hành động

• Ưu tiên ngành hàng thiết yếu và tốt cho sức khỏe: Tập trung vào các sản phẩm có nhu cầu ổn định như thực phẩm tươi sống, đồ khô, sữa, các mặt hàng chăm sóc cá nhân cơ bản. Tăng cường các sản phẩm hữu cơ, ít đường, ít muối, hoặc có nguồn gốc rõ ràng để đáp ứng xu hướng tiêu dùng vì sức khỏe.
• Tối ưu hóa trưng bày và khuyến mãi cho kênh GT: Tập trung vào sự tiện lợi, dễ tiếp cận và giá trị thực. Áp dụng các chương trình khuyến mãi theo combo, mua nhiều giảm giá, hoặc tặng kèm các sản phẩm thiết yếu khác để tăng sức mua.
• Nắm bắt xu hướng "Nấu ăn tại nhà": Mở rộng danh mục các mặt hàng gia vị, rau củ quả tươi, thực phẩm chế biến sẵn tiện lợi, và các nguyên liệu nấu nướng. Cung cấp các công thức nấu ăn đơn giản, mẹo vặt nhà bếp để thu hút và giữ chân khách hàng.