Thị trường FMCG Việt Nam: Siết chặt pháp lý, tiêu chuẩn hàng hóa - Cơ hội hay thách thức cho nhà bán lẻ?

Chuyện gì đang xảy ra?

Thị trường FMCG Việt Nam đang chứng kiến một giai đoạn siết chặt và chuyên nghiệp hóa quản lý hàng hóa, đặc biệt là trong lĩnh vực an toàn thực phẩm và tiêu chuẩn ghi nhãn. Các quy định mới liên tục được ban hành, tập trung vào việc nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp và tăng cường công tác hậu kiểm. Cụ thể, vào ngày 28 tháng 1 năm 2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 46/2026/NĐ-CP, quy định chi tiết thi hành Luật An toàn thực phẩm. Nghị định này đặt ra các yêu cầu khắt khe hơn về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm trong sản xuất, đặc biệt là đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe (BVSK). Các cơ sở sản xuất BVSK bắt buộc phải áp dụng Thực hành sản xuất tốt (GMP) và có nhân sự phụ trách chuyên môn với trình độ đại học trở lên, kèm theo ít nhất 3 năm kinh nghiệm.

Song song đó, quy định về công bố sản phẩm thực phẩm cũng trở nên chặt chẽ hơn. Từ ngày 23 tháng 1 năm 2026, Nghị định 37/2026/NĐ-CP bắt đầu có hiệu lực, quy định chi tiết về ghi nhãn hàng hóa, thay thế các nghị định cũ như 43/2017/NĐ-CP và 111/2021/NĐ-CP. Nghị định này yêu cầu các sản phẩm phải được công bố hợp quy trước khi lưu thông, thay vì tự công bố như trước đây đối với một số nhóm hàng hóa có quy chuẩn kỹ thuật. Việc kiểm tra, giám sát sẽ tập trung vào điều kiện vận hành và quy trình thực tế, không chỉ dừng lại ở giấy tờ. Đặc biệt, các quy định về nhãn hàng hóa nhập khẩu cũng được cập nhật, yêu cầu chi tiết về tên hàng hóa, xuất xứ, tên và địa chỉ tổ chức chịu trách nhiệm, và có thể áp dụng nhãn điện tử cho hàng hóa có mức độ rủi ro thấp.

Ngoài ra, trong tháng 5 năm 2026, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư số 24/2026/TT-BCT quy định về quy tắc xuất xứ hàng hóa trong khuôn khổ Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Việt Nam – UAE (CEPA), có hiệu lực từ ngày 5/5/2026. Thông tư này nhằm cụ thể hóa cơ chế xác định xuất xứ, chứng nhận xuất xứ và thủ tục hưởng ưu đãi thuế quan, là yếu tố quan trọng để hàng hóa Việt Nam được hưởng ưu đãi khi xuất khẩu sang UAE.

Vì sao điều này quan trọng?

Những thay đổi này có tác động sâu sắc đến toàn bộ chuỗi cung ứng FMCG. Đối với các nhà sản xuất và nhập khẩu, việc tuân thủ các quy định mới là bắt buộc để sản phẩm được phép lưu thông trên thị trường. Sự siết chặt về an toàn thực phẩm trực tiếp ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng, tạo dựng niềm tin vào chất lượng sản phẩm. Việc quy định rõ ràng về công bố hợp quy và nhãn mác giúp minh bạch hóa thị trường, hạn chế hàng giả, hàng kém chất lượng.

Đối với các nhà phân phối và điểm bán lẻ, việc cập nhật và kiểm soát thông tin sản phẩm là vô cùng quan trọng. Họ cần đảm bảo rằng các mặt hàng bày bán đều tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành. Điều này không chỉ giúp tránh các rủi ro pháp lý, phạt hành chính mà còn nâng cao uy tín của điểm bán trong mắt người tiêu dùng. Sự minh bạch về nguồn gốc, xuất xứ và chất lượng sản phẩm sẽ trở thành yếu tố cạnh tranh quan trọng.

Người tiêu dùng được hưởng lợi trực tiếp từ việc các quy định này giúp bảo vệ sức khỏe và quyền lợi của họ. Khi mua sắm, họ có thể yên tâm hơn về nguồn gốc, chất lượng và an toàn của các sản phẩm FMCG, từ đó đưa ra những quyết định mua hàng thông minh hơn.

Ảnh hưởng đến kênh GT/MT như thế nào?

Kênh GT (hàng hóa truyền thống) và MT (hiện đại) đều chịu tác động, nhưng theo những cách khác nhau. Đối với các cửa hàng tạp hóa và siêu thị mini (kênh GT), việc tuân thủ các quy định về nhãn mác, hạn sử dụng và nguồn gốc xuất xứ trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Các nhà phân phối cần cung cấp đầy đủ chứng từ, hóa đơn và thông tin sản phẩm rõ ràng. Các thương hiệu nhỏ, nếu không đáp ứng được các tiêu chuẩn ngày càng cao về chất lượng và thủ tục pháp lý, có thể gặp khó khăn trong việc đưa hàng vào các điểm bán lớn hoặc cạnh tranh với các thương hiệu đã có uy tín và quy trình chuẩn.

Các chuỗi bán lẻ hiện đại (kênh MT) như siêu thị, cửa hàng tiện lợi thường có quy trình kiểm soát nhà cung cấp chặt chẽ hơn. Họ có thể sẽ yêu cầu các nhà phân phối và thương hiệu cung cấp nhiều giấy tờ, chứng nhận hơn để đảm bảo tuân thủ quy định. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội cho các nhà bán lẻ này khẳng định vị thế của mình bằng việc chỉ kinh doanh các sản phẩm đạt chuẩn, tạo sự khác biệt và tin cậy cho khách hàng. Các thương hiệu nhỏ, nếu có sản phẩm chất lượng và tuân thủ pháp luật, có thể tìm kiếm cơ hội hợp tác với các kênh MT thông qua các nhà phân phối uy tín.

Nhìn chung, các quy định mới này có xu hướng tăng áp lực lên các nhà sản xuất nhỏ và nhà phân phối chưa chuyên nghiệp, đòi hỏi họ phải đầu tư nhiều hơn vào chất lượng sản phẩm, quy trình quản lý và thủ tục pháp lý. Ngược lại, các nhà bán lẻ lớn và các thương hiệu có quy mô, có hệ thống quản lý bài bản sẽ có lợi thế hơn trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn mới.

LYHU góc nhìn thực chiến

Tại LYHU, chúng tôi nhận thấy rõ ràng rằng thị trường đang dịch chuyển mạnh mẽ sang hướng minh bạch và an toàn hơn. Đối với các nhà bán lẻ truyền thống (chủ tiệm tạp hóa, chủ siêu thị mini), đây là thời điểm vàng để nâng cao năng lực cạnh tranh bằng cách tập trung vào chất lượng và tính pháp lý của sản phẩm.

Nhà phân phối cần chủ động cập nhật các quy định mới nhất, làm việc chặt chẽ với nhà sản xuất để đảm bảo mọi lô hàng đều tuân thủ. Việc đầu tư vào hệ thống quản lý kho bãi, truy xuất nguồn gốc và đào tạo nhân sự là cần thiết. Bên cạnh đó, cần có chiến lược rõ ràng để hỗ trợ các điểm bán lẻ nhỏ trong việc hiểu và tuân thủ các quy định, ví dụ như cung cấp tài liệu hướng dẫn, tư vấn về cách trưng bày sản phẩm theo quy định mới.

Đối với các thương hiệu nhỏ, đây là cơ hội để tạo dựng uy tín. Thay vì chạy đua về giá, hãy tập trung vào việc xây dựng sản phẩm chất lượng cao, đảm bảo các tiêu chuẩn an toàn và pháp lý. Việc có đầy đủ giấy tờ, chứng nhận, nhãn mác rõ ràng sẽ là lợi thế lớn khi làm việc với các nhà phân phối lớn và các kênh bán lẻ hiện đại. LYHU sẵn sàng đồng hành cùng các thương hiệu này trong việc tiếp cận thị trường và tuân thủ các quy định.

Gợi ý hành động

1. Ưu tiên nhóm hàng hóa có chứng nhận chất lượng và nguồn gốc rõ ràng: Tập trung nhập và trưng bày các sản phẩm đã được công bố hợp quy, có nhãn mác đầy đủ thông tin theo quy định mới, đặc biệt là các sản phẩm có chứng nhận về an toàn thực phẩm.

2. Kiểm tra và chuẩn hóa nhãn mác: Đảm bảo tất cả các sản phẩm trưng bày tại điểm bán đều có nhãn mác rõ ràng, đầy đủ các thông tin bắt buộc bằng tiếng Việt, bao gồm tên hàng hóa, xuất xứ, nhà sản xuất/nhà nhập khẩu, hạn sử dụng, và các cảnh báo (nếu có). Đối với hàng nhập khẩu, cần có nhãn phụ tiếng Việt đáp ứng yêu cầu.

3. Tăng cường kiểm soát nhà cung cấp: Làm việc chặt chẽ với nhà phân phối để yêu cầu cung cấp đầy đủ hồ sơ pháp lý của sản phẩm. Ưu tiên hợp tác với các nhà phân phối uy tín, có quy trình kiểm soát chất lượng tốt.