Xu hướng tiêu dùng thông minh và sự trỗi dậy của kênh bán hàng số tại Việt Nam

Chào mừng quý vị nhà phân phối, chủ cửa hàng tạp hóa, chủ siêu thị mini và các điểm bán lẻ truyền thống (GT) đến với bản tin phân tích thị trường B2B FMCG từ LYHU. Trong bối cảnh thị trường bán lẻ Việt Nam luôn biến động không ngừng, việc nắm bắt những xu hướng tiêu dùng mới nhất là chìa khóa để tồn tại và phát triển.

Chuyện gì đang xảy ra?

Trong vòng 24-48 giờ qua, báo cáo từ các tổ chức nghiên cứu thị trường và tin tức kinh doanh cho thấy một sự chuyển dịch rõ rệt trong hành vi mua sắm của người tiêu dùng Việt Nam, đặc biệt là nhóm khách hàng trẻ tuổi. Xu hướng "tiêu dùng thông minh" ngày càng lên ngôi, thể hiện qua việc người tiêu dùng dành nhiều thời gian hơn để nghiên cứu sản phẩm, so sánh giá cả và ưu tiên các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, bền vững. Dữ liệu sơ bộ cho thấy, các kênh bán hàng trực tuyến kết hợp với trải nghiệm tại cửa hàng (omnichannel) đang ghi nhận mức tăng trưởng đáng kể, với các nền tảng mạng xã hội như TikTok ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc khám phá và ra quyết định mua sắm.

Cụ thể, báo cáo từ một công ty tư vấn tiêu dùng mới đây chỉ ra rằng, hơn 60% người tiêu dùng Việt Nam, đặc biệt là thế hệ Gen Z và Millennials, đã sử dụng mạng xã hội để tìm kiếm thông tin về sản phẩm trước khi mua hàng. Sự gia tăng của các video đánh giá sản phẩm, livestream bán hàng và các chương trình khuyến mãi "chớp nhoáng" trên các nền tảng này đã tạo ra một làn sóng mua sắm mới. Bên cạnh đó, các yếu tố như sức khỏe, an toàn thực phẩm và thân thiện với môi trường ngày càng được quan tâm. Người tiêu dùng sẵn sàng chi trả cao hơn cho các sản phẩm đáp ứng các tiêu chí này, dẫn đến sự tăng trưởng của các ngành hàng hữu cơ, thực phẩm chức năng và các sản phẩm đóng gói bền vững.

Vì sao điều này quan trọng?

Sự thay đổi trong xu hướng tiêu dùng này có tác động sâu sắc đến toàn bộ hệ sinh thái FMCG và bán lẻ tại Việt Nam. Đối với các nhà phân phối, việc không nắm bắt kịp thời những thay đổi này có thể dẫn đến tình trạng tồn kho cao đối với các sản phẩm lỗi thời hoặc không còn phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng. Ngược lại, các nhà phân phối nhanh nhạy trong việc điều chỉnh danh mục sản phẩm, tập trung vào các mặt hàng "hot" và đáp ứng xu hướng mới sẽ có lợi thế cạnh tranh lớn.

Đối với các điểm bán lẻ, từ cửa hàng tạp hóa truyền thống đến siêu thị mini và các chuỗi bán lẻ hiện đại, việc thích ứng là bắt buộc. Người tiêu dùng ngày nay không chỉ tìm kiếm sự tiện lợi mà còn đòi hỏi trải nghiệm mua sắm đa dạng và cá nhân hóa. Các cửa hàng cần cân nhắc việc tích hợp các kênh bán hàng trực tuyến, cung cấp các dịch vụ giá trị gia tăng như giao hàng nhanh, tư vấn sản phẩm trực tiếp hoặc các chương trình khách hàng thân thiết hấp dẫn. Sự gia tăng của các sản phẩm "trend" trên mạng xã hội cũng tạo áp lực lên các điểm bán lẻ truyền thống trong việc trưng bày, quản lý hàng tồn kho và đáp ứng nhu cầu mua sắm "bốc đồng" của khách hàng.

Đối với người tiêu dùng, xu hướng này mang lại nhiều lợi ích. Họ có nhiều thông tin hơn để đưa ra quyết định mua sắm sáng suốt, tiếp cận được các sản phẩm đa dạng và chất lượng hơn, đồng thời có thể tìm thấy các ưu đãi hấp dẫn thông qua các kênh số. Tuy nhiên, họ cũng cần cảnh giác trước các thông tin sai lệch và các chiêu trò marketing không minh bạch.

Ảnh hưởng đến kênh GT/MT như thế nào?

Kênh GT (General Trade - kênh truyền thống bao gồm tạp hóa, chợ) đang đối mặt với thách thức lớn nhất. Sự dịch chuyển của một bộ phận người tiêu dùng trẻ sang các kênh online và bán lẻ hiện đại (MT - Modern Trade) đòi hỏi các cửa hàng tạp hóa phải có những chiến lược mới. Các cửa hàng nào chỉ tập trung vào sản phẩm truyền thống, thiếu sự đầu tư vào trưng bày và dịch vụ sẽ dần bị bỏ lại phía sau. Tuy nhiên, kênh GT vẫn giữ vai trò quan trọng ở các khu vực nông thôn và các nhóm khách hàng lớn tuổi, là điểm đến quen thuộc và tiện lợi cho nhu cầu mua sắm thiết yếu hàng ngày.

Đối với kênh MT (siêu thị mini, cửa hàng tiện lợi, siêu thị lớn), xu hướng này mở ra nhiều cơ hội. Các điểm bán MT có lợi thế về không gian trưng bày, khả năng tiếp cận các thương hiệu lớn và khả năng tích hợp công nghệ. Họ có thể trở thành "điểm chạm" quan trọng trong hành trình mua sắm omnichannel, nơi người tiêu dùng có thể trải nghiệm sản phẩm thực tế sau khi tìm hiểu online. Các chuỗi bán lẻ hiện đại cần tận dụng lợi thế này để cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng, cung cấp các sản phẩm độc quyền hoặc các combo khuyến mãi hấp dẫn dựa trên dữ liệu hành vi tiêu dùng.

Các thương hiệu nhỏ và vừa có thể tìm thấy cơ hội trong việc khai thác các ngách thị trường mới nổi, tập trung vào các sản phẩm đáp ứng xu hướng tiêu dùng bền vững, sức khỏe. Việc hợp tác với các nhà phân phối am hiểu thị trường và có khả năng tiếp cận cả kênh GT và MT sẽ giúp họ lan tỏa sản phẩm hiệu quả hơn. Ngược lại, các thương hiệu lớn cần liên tục đổi mới, cập nhật sản phẩm và chiến lược truyền thông để không bị lép vế trước các đối thủ mới nổi và sự thay đổi nhanh chóng của thị hiếu người tiêu dùng.

LYHU góc nhìn thực chiến

Tại LYHU, chúng tôi nhận thấy rõ ràng rằng sự thích ứng là yếu tố sống còn. Đối với các nhà phân phối, đã đến lúc cần đánh giá lại danh mục sản phẩm hiện tại. Hãy tập trung vào các nhóm hàng đang có xu hướng tăng trưởng mạnh như thực phẩm tốt cho sức khỏe, các sản phẩm tiện lợi, các mặt hàng có chứng nhận bền vững hoặc các sản phẩm "viral" trên mạng xã hội. Bên cạnh đó, việc đầu tư vào hệ thống logistics hiệu quả, có khả năng đáp ứng đơn hàng đa dạng và giao hàng nhanh chóng là cực kỳ quan trọng.

Đối với điểm bán lẻ (tạp hóa, siêu thị mini), đừng ngần ngại thử nghiệm những điều mới. Hãy cân nhắc việc nhập các mặt hàng theo "trend" mà khách hàng tìm kiếm trên mạng. Cải thiện cách trưng bày sản phẩm, tạo điểm nhấn cho các mặt hàng mới hoặc các chương trình khuyến mãi. Nếu có thể, hãy thử nghiệm việc nhận đơn hàng online hoặc qua tin nhắn, tích hợp các phương thức thanh toán hiện đại. Đối với các cửa hàng tạp hóa truyền thống, việc đa dạng hóa một số sản phẩm "trend" bên cạnh các mặt hàng thiết yếu có thể giúp thu hút thêm khách hàng trẻ.

Các thương hiệu nhỏ có cơ hội tuyệt vời để bứt phá. Tập trung vào việc xây dựng câu chuyện thương hiệu hấp dẫn, nhấn mạnh vào giá trị cốt lõi (sức khỏe, bền vững, nguồn gốc rõ ràng). Hãy tận dụng tối đa các kênh truyền thông số để tiếp cận khách hàng mục tiêu, tạo dựng cộng đồng và thu thập phản hồi. Hợp tác chặt chẽ với các nhà phân phối như LYHU để đảm bảo sản phẩm được phân phối rộng rãi và hiệu quả.

Gợi ý hành động

Dựa trên những phân tích trên, LYHU xin đưa ra một vài gợi ý hành động cụ thể:

• Ưu tiên nhóm hàng tốt cho sức khỏe và bền vững: Hãy xem xét tăng tỷ trọng nhập các sản phẩm hữu cơ, thực phẩm chức năng, các mặt hàng có bao bì thân thiện môi trường trong danh mục của bạn.
• Tích hợp trải nghiệm số: Đối với các điểm bán lẻ, hãy tìm cách kết nối với khách hàng qua các kênh online. Có thể bắt đầu đơn giản bằng việc tạo trang Facebook/Zalo để cập nhật sản phẩm mới, khuyến mãi, hoặc nhận đơn hàng cơ bản.
• Tối ưu trưng bày theo xu hướng: Sắp xếp các sản phẩm "hot", sản phẩm theo trend gần quầy thanh toán hoặc khu vực dễ thấy để kích thích mua sắm tức thời.