Chính sách, pháp lý & tiêu chuẩn hàng hóa: Những thay đổi quan trọng cho thị trường FMCG Việt Nam năm 2026

Chuyện gì đang xảy ra?

Thị trường FMCG Việt Nam đang chứng kiến một giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ về chính sách, pháp lý và tiêu chuẩn hàng hóa, đặc biệt là trong năm 2026. Gần đây nhất, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 141/NQ-CP vào ngày 1/6/2026, thông qua hai chính sách quan trọng của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Theo đó, các quy định về thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh được cải cách theo hướng tinh gọn, minh bạch hơn. Đặc biệt, Chính phủ cũng đã ban hành Nghị định 22/2026/NĐ-CP vào ngày 16/01/2026, hướng dẫn Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật (sửa đổi 2025), đánh dấu sự chuyển dịch từ mô hình "tiền kiểm" sang "hậu kiểm" trong quản lý chất lượng sản phẩm. Từ năm 2026, danh mục hàng hóa nhóm 2 sẽ bị xóa bỏ, thay vào đó là mô hình quản lý rủi ro 3 cấp độ linh hoạt. Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi năm 2025 cũng chính thức có hiệu lực, mở rộng phạm vi điều chỉnh sang cả sản phẩm không vật chất như phần mềm, dịch vụ số, AI, và luật hóa các khái niệm mới như hộ chiếu số sản phẩm, nhãn điện tử, truy xuất nguồn gốc thông minh. Bên cạnh đó, từ ngày 1/6/2026, Nghị định số 127/2026/NĐ-CP về quản lý chất lượng và phát triển sản phẩm, dịch vụ Halal cũng có hiệu lực, thiết lập hành lang pháp lý toàn diện cho lĩnh vực này.

Vì sao điều này quan trọng?

Những thay đổi này có tác động sâu sắc đến toàn bộ chuỗi cung ứng FMCG. Việc cải cách thủ tục hành chính và tinh gọn quy trình giúp giảm bớt gánh nặng pháp lý cho doanh nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động kinh doanh và đầu tư. Mô hình quản lý rủi ro mới trong chất lượng sản phẩm sẽ giúp doanh nghiệp tập trung nguồn lực vào các sản phẩm có nguy cơ cao, đồng thời giảm thiểu các thủ tục kiểm tra không cần thiết cho các mặt hàng ít rủi ro. Việc mở rộng phạm vi điều chỉnh của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sang các sản phẩm số và dịch vụ cũng phản ánh xu thế phát triển của thị trường, đòi hỏi doanh nghiệp phải nhanh chóng thích ứng. Sự ra đời của các quy định mới về Halal mở ra cơ hội tiếp cận các thị trường quốc tế tiềm năng, đặc biệt là các quốc gia Hồi giáo. Nhìn chung, những thay đổi này hướng tới việc xây dựng một môi trường kinh doanh minh bạch, cạnh tranh lành mạnh và bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người tiêu dùng.

Ảnh hưởng đến kênh GT/MT như thế nào?

Đối với kênh phân phối truyền thống (GT), bao gồm các cửa hàng tạp hóa và siêu thị mini, những thay đổi này mang đến cả cơ hội và thách thức. Việc tinh gọn thủ tục hành chính có thể giúp các nhà phân phối và điểm bán nhỏ giảm bớt gánh nặng về giấy tờ, tập trung hơn vào hoạt động bán hàng. Tuy nhiên, yêu cầu về truy xuất nguồn gốc thông minh và nhãn điện tử có thể đòi hỏi đầu tư ban đầu vào công nghệ và hệ thống quản lý. Đối với kênh bán lẻ hiện đại (MT) như các chuỗi siêu thị, cửa hàng tiện lợi, họ sẽ có lợi thế hơn trong việc thích ứng với các tiêu chuẩn mới nhờ vào tiềm lực tài chính và hệ thống quản lý chuyên nghiệp. Việc áp dụng các quy trình quản lý rủi ro hiệu quả sẽ giúp họ tối ưu hóa hoạt động và nâng cao uy tín. Các nhà sản xuất và thương hiệu nhỏ có thể gặp khó khăn hơn trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn mới về chất lượng và truy xuất nguồn gốc, đặc biệt là các yêu cầu về công nghệ số. Tuy nhiên, nếu tận dụng tốt các quy định mới về Halal, họ có thể mở ra những thị trường xuất khẩu mới đầy tiềm năng.

LYHU góc nhìn thực chiến

Từ góc độ của LYHU, chúng tôi nhận thấy rằng việc thích ứng với các quy định pháp lý và tiêu chuẩn mới là yếu tố then chốt để tồn tại và phát triển trong thị trường FMCG năm 2026. Các điểm bán lẻ truyền thống (GT) cần chủ động tìm hiểu và nắm bắt các thay đổi liên quan đến tiêu chuẩn chất lượng, nhãn mác, và truy xuất nguồn gốc. Việc đầu tư vào các giải pháp công nghệ đơn giản, chi phí hợp lý để quản lý thông tin sản phẩm sẽ là một lợi thế. Đối với các nhà phân phối, việc cập nhật kiến thức về các quy định mới, đặc biệt là các yêu cầu về chứng nhận sản phẩm Halal, sẽ giúp mở rộng danh mục hàng hóa và tìm kiếm cơ hội kinh doanh mới. Các thương hiệu nhỏ, thay vì lo ngại về chi phí tuân thủ, nên xem đây là cơ hội để nâng cao chất lượng sản phẩm, tạo sự khác biệt và xây dựng lòng tin với người tiêu dùng. Việc chủ động áp dụng các tiêu chuẩn tiên tiến và công nghệ truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp đáp ứng yêu cầu pháp lý mà còn gia tăng giá trị cạnh tranh cho sản phẩm.

Gợi ý hành động

• Ưu tiên nhóm hàng hóa có chứng nhận chất lượng và nguồn gốc rõ ràng: Tập trung trưng bày và tư vấn cho khách hàng các sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn mới, đặc biệt là các sản phẩm có chứng nhận quốc tế hoặc chứng nhận Halal nếu có khả năng.
• Chuẩn bị cho truy xuất nguồn gốc thông minh: Tìm hiểu về các giải pháp tem nhãn điện tử, mã QR để có thể cung cấp thông tin chi tiết về sản phẩm khi khách hàng yêu cầu, tạo sự minh bạch và tin cậy.
• Cập nhật kiến thức pháp lý thường xuyên: Theo dõi sát sao các thông báo và quy định mới từ Bộ Công Thương và các cơ quan chức năng để đảm bảo hoạt động kinh doanh luôn tuân thủ pháp luật.