Thị trường FMCG 2026: Pháp lý và tiêu chuẩn hàng hóa - Cơ hội và thách thức cho kênh GT

Chuyện gì đang xảy ra?

Vừa qua, Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản pháp lý quan trọng, trong đó nổi bật là Nghị định 46/2026/NĐ-CP về quản lý an toàn thực phẩm và Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi (có hiệu lực từ 01/01/2026). Nghị định 46/2026/NĐ-CP mang đến những thay đổi đáng kể, như thu hẹp cơ chế tự công bố, mở rộng diện các sản phẩm phải đăng ký bản công bố hợp quy, và lần đầu tiên đưa bao bì, dụng cụ tiếp xúc thực phẩm vào diện quản lý chặt chẽ. Bên cạnh đó, các nền tảng giao đồ ăn cũng đối mặt với trách nhiệm pháp lý mới khi sửa đổi Luật An toàn thực phẩm dự kiến được Quốc hội thông qua trong kỳ họp tháng 10/2026, yêu cầu các nền tảng phải công khai thông tin người bán và thiết lập kênh tiếp nhận phản ánh. Về phía Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi, điểm nhấn là việc áp dụng mô hình quản lý dựa trên đánh giá rủi ro 3 cấp độ (thấp, trung bình, cao) thay vì phân loại theo nhóm nguy cơ như trước. Điều này mở rộng phạm vi điều chỉnh sang cả sản phẩm không vật chất như phần mềm, dịch vụ số, AI và yêu cầu doanh nghiệp tích hợp hệ thống tiếp nhận phản hồi, cảnh báo rủi ro theo thời gian thực. Các quy định mới này nhằm tăng cường kiểm soát, truy xuất nguồn gốc và thúc đẩy minh bạch thị trường, đảm bảo hàng hóa đến tay người tiêu dùng đạt tiêu chuẩn cao nhất. Đặc biệt, Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP quy định rõ các trường hợp sản phẩm phải thực hiện công bố tiêu chuẩn áp dụng, yêu cầu phiếu kết quả kiểm nghiệm trong thời hạn 12 tháng và áp dụng hình thức công bố trực tuyến, rút ngắn thời gian xử lý xuống còn 15 ngày.

Vì sao điều này quan trọng?

Những thay đổi này có tác động trực tiếp đến toàn bộ chuỗi cung ứng FMCG. Đối với các nhà sản xuất, việc tuân thủ các tiêu chuẩn khắt khe hơn về an toàn thực phẩm, bao bì và chất lượng sản phẩm đòi hỏi sự đầu tư vào quy trình, công nghệ và kiểm soát chất lượng. Điều này có thể làm tăng chi phí sản xuất ban đầu nhưng về lâu dài sẽ giúp xây dựng niềm tin thương hiệu và tăng khả năng cạnh tranh, đặc biệt là khi thâm nhập các thị trường khó tính. Đối với các nhà phân phối và điểm bán lẻ, việc hiểu rõ và áp dụng các quy định mới là yếu tố then chốt để đảm bảo hoạt động kinh doanh hợp pháp và bền vững. Các quy định về truy xuất nguồn gốc và minh bạch thông tin sản phẩm sẽ giúp người tiêu dùng đưa ra quyết định mua sắm thông minh hơn, đồng thời yêu cầu các kênh bán hàng phải có trách nhiệm hơn trong việc kiểm soát chất lượng hàng hóa mà mình cung cấp. Sự siết chặt quản lý này cũng tạo ra một sân chơi công bằng hơn, giảm thiểu rủi ro hàng giả, hàng kém chất lượng tràn lan trên thị trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và các doanh nghiệp làm ăn chân chính.

Ảnh hưởng đến kênh GT/MT như thế nào?

Kênh phân phối truyền thống (GT) bao gồm các cửa hàng tạp hóa, siêu thị mini sẽ chịu tác động rõ rệt. Các quy định về bao bì và nhãn mác sản phẩm sẽ cần được kiểm soát chặt chẽ hơn. Các nhà sản xuất nhỏ, thiếu nguồn lực có thể gặp khó khăn trong việc đáp ứng các yêu cầu mới về đăng ký bản công bố hợp quy, kiểm nghiệm sản phẩm định kỳ, dẫn đến việc một số mặt hàng có thể không còn xuất hiện trên kệ. Ngược lại, các thương hiệu lớn, có quy trình chuẩn hóa sẽ càng củng cố vị thế của mình. Đối với kênh hiện đại (MT) như siêu thị, cửa hàng tiện lợi, việc tuân thủ các tiêu chuẩn này vốn đã là yêu cầu cốt lõi, tuy nhiên, họ cũng cần cập nhật các quy định mới về trách nhiệm pháp lý, đặc biệt là đối với các sản phẩm bán qua các nền tảng thương mại điện tử hoặc dịch vụ giao hàng. Các nhà phân phối đóng vai trò cầu nối sẽ cần chủ động làm việc với các nhà cung cấp để đảm bảo nguồn hàng tuân thủ pháp luật, đồng thời tư vấn cho các điểm bán lẻ về những thay đổi cần thiết. Ai được lợi? Các thương hiệu lớn, các nhà sản xuất có quy trình chuẩn hóa và đầu tư bài bản vào chất lượng. Các nhà bán lẻ tuân thủ tốt các quy định mới. Ai bị ép? Các nhà sản xuất nhỏ, các hộ kinh doanh cá thể gặp khó khăn về nguồn lực và kiến thức pháp lý, các điểm bán lẻ nhập hàng không rõ nguồn gốc hoặc không đạt chuẩn.

LYHU góc nhìn thực chiến

Tại LYHU, chúng tôi thấu hiểu những thách thức mà quý đối tác, nhà phân phối và điểm bán lẻ đang đối mặt. Việc thay đổi liên tục của các quy định pháp lý về tiêu chuẩn hàng hóa đòi hỏi sự thích ứng nhanh chóng. Thay vì xem đây là rào cản, hãy xem đây là cơ hội để nâng cao chất lượng kinh doanh. Các nhà bán lẻ nên chủ động làm việc với nhà cung cấp và nhà phân phối để cập nhật thông tin về nguồn gốc, chứng nhận chất lượng của các sản phẩm đang kinh doanh. Ưu tiên nhập hàng từ các thương hiệu uy tín, có đầy đủ giấy tờ pháp lý. Đối với các sản phẩm mới, cần yêu cầu nhà cung cấp cung cấp đầy đủ hồ sơ chứng nhận theo quy định. Về phía nhà phân phối, việc xây dựng một bộ quy trình kiểm soát chất lượng đầu vào nghiêm ngặt là vô cùng quan trọng. Cần chủ động tư vấn cho các điểm bán lẻ về các quy định mới, hỗ trợ họ trong việc lựa chọn và nhập hàng hóa đạt chuẩn. Các thương hiệu nhỏ có cơ hội để tạo dựng uy tín bằng cách tập trung vào chất lượng và minh bạch thông tin, xây dựng lòng tin với người tiêu dùng và đối tác phân phối.

Gợi ý hành động

1. Kiểm tra và làm mới danh mục hàng hóa: Rà soát lại toàn bộ các mặt hàng đang kinh doanh, ưu tiên các sản phẩm có chứng nhận chất lượng rõ ràng, nguồn gốc minh bạch. Loại bỏ dần các mặt hàng không đáp ứng tiêu chuẩn mới.

2. Tăng cường tư vấn và hỗ trợ điểm bán: Nhà phân phối cần chủ động cung cấp thông tin, tài liệu về các quy định pháp lý mới và các sản phẩm đạt chuẩn cho các điểm bán lẻ. Tổ chức các buổi tập huấn ngắn về an toàn thực phẩm và tiêu chuẩn hàng hóa.

3. Đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc: Khuyến khích khách hàng sử dụng mã QR hoặc các công cụ truy xuất nguồn gốc để xác minh sản phẩm, xây dựng niềm tin và sự minh bạch.