TMĐT Việt Nam: 'Sân chơi' 98% về tay 'ông lớn', cửa hàng truyền thống làm sao để cạnh tranh?

TMĐT Việt Nam: 98% "sân chơi" về tay hai gã khổng lồ, điểm bán lẻ truyền thống "làm sao để tồn tại"?

Thị trường thương mại điện tử (TMĐT) Việt Nam đang chứng kiến sự bùng nổ về quy mô giao dịch, nhưng lại đối mặt với nghịch lý: số lượng nhà bán hàng lại có xu hướng giảm sâu. Cụ thể, Shopee và TikTok Shop hiện đang chiếm lĩnh gần 98% tổng giá trị giao dịch trên các sàn TMĐT lớn, tạo nên một bức tranh cạnh tranh đầy khốc liệt và đặt ra những thách thức không nhỏ cho các điểm bán lẻ truyền thống, từ cửa hàng tạp hóa nhỏ lẻ đến các chuỗi siêu thị mini.

Bức tranh toàn cảnh: "Song mã" thống trị, "người thứ ba" loay hoay

Sự tăng trưởng mạnh mẽ của TMĐT là không thể phủ nhận, đặc biệt là trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng ưa chuộng mua sắm trực tuyến nhờ sự tiện lợi và đa dạng. Tuy nhiên, sự tập trung quyền lực vào hai nền tảng hàng đầu đang khiến sân chơi ngày càng trở nên chật hẹp. Với việc gần như độc chiếm thị phần, Shopee và TikTok Shop đang định hình cách thức hoạt động, chiến lược giá và trải nghiệm mua sắm của người tiêu dùng Việt.

Điều đáng chú ý là sự sụt giảm số lượng nhà bán hàng, dù tổng giá trị giao dịch tăng. Điều này có thể phản ánh nhiều yếu tố, bao gồm:

• Cạnh tranh gay gắt: Các nhà bán hàng nhỏ lẻ khó lòng cạnh tranh với các ông lớn về quy mô, ngân sách marketing và hệ thống logistics.
• Chi phí gia tăng: Chi phí quảng cáo, hoa hồng trên sàn và các chi phí vận hành khác ngày càng cao, ăn mòn biên lợi nhuận.
• Thay đổi thuật toán: Các thuật toán của sàn có thể ưu tiên những nhà bán hàng có doanh số lớn hoặc chạy quảng cáo mạnh, khiến các nhà bán hàng mới khó tiếp cận khách hàng.
• Sự tập trung của người tiêu dùng: Người tiêu dùng có xu hướng tập trung vào các nền tảng quen thuộc và các nhà bán hàng uy tín trên đó.

Rủi ro và cơ hội cho điểm bán lẻ truyền thống

Đối với các cửa hàng tạp hóa, siêu thị mini và các nhà phân phối nhỏ, tình hình này mang đến cả những thách thức và cơ hội tiềm ẩn.

Rủi ro:

• Mất khách hàng vào tay TMĐT: Khách hàng, đặc biệt là giới trẻ, có xu hướng chuyển dịch hành vi mua sắm sang các nền tảng TMĐT để tìm kiếm giá tốt và sự tiện lợi.
• Áp lực cạnh tranh về giá: Các chương trình khuyến mãi, mã giảm giá "khủng" trên sàn TMĐT khiến việc cạnh tranh về giá trở nên khó khăn, ảnh hưởng trực tiếp đến biên lợi nhuận của cửa hàng vật lý.
• Giảm sức hút của hàng hóa: Nếu sản phẩm không có sự khác biệt hoặc không có chiến lược tiếp cận khách hàng hiệu quả, các cửa hàng truyền thống có thể dần mất đi sức hút.

Cơ hội:

• Tận dụng lợi thế địa phương: Cửa hàng tạp hóa, siêu thị mini có lợi thế về sự gần gũi, quen thuộc với cộng đồng dân cư. Việc xây dựng mối quan hệ cá nhân, dịch vụ chăm sóc khách hàng tận tình có thể là điểm khác biệt.
• Trở thành điểm nhận/trả hàng TMĐT: Hợp tác với các đơn vị logistics để trở thành điểm nhận/trả hàng có thể mang lại thêm nguồn thu và lưu lượng khách hàng ghé thăm cửa hàng.
• Kinh doanh đa kênh (Omnichannel): Kết hợp bán hàng tại cửa hàng với việc xây dựng kênh bán hàng online riêng (qua mạng xã hội, website đơn giản) để tiếp cận khách hàng rộng hơn.
• Tập trung vào trải nghiệm và dịch vụ: Cung cấp các dịch vụ giá trị gia tăng như tư vấn sản phẩm, giao hàng tận nơi trong khu vực, hoặc các combo sản phẩm độc đáo mà TMĐT khó lòng sao chép.
• Xây dựng kênh phân phối bán buôn: Đối với các nhà phân phối, việc tìm kiếm các điểm bán lẻ mới, những người bán hàng độc lập hoặc các mô hình kinh doanh nhỏ khác có thể là hướng đi để mở rộng thị trường.

Bài học kinh nghiệm cho điểm bán lẻ và nhà phân phối

Để thích ứng và phát triển trong bối cảnh thị trường TMĐT ngày càng tập trung, các điểm bán lẻ truyền thống và nhà phân phối cần có những chiến lược linh hoạt và sáng tạo.

Thị trường TMĐT Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mới với sự thống trị rõ rệt của một vài nền tảng. Tuy nhiên, đây không phải là dấu chấm hết cho các kênh bán lẻ truyền thống. Ngược lại, nó đòi hỏi sự đổi mới, thích ứng và tìm kiếm những lợi thế cạnh tranh riêng biệt để có thể "sống khỏe" và phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.