Thị trường lao động bán lẻ 2026: Cuộc chiến nhân sự và giải pháp cho điểm bán

trường bán lẻ Việt Nam năm 2026 đang đối mặt với những thách thức lớn trong việc tuyển dụng và giữ chân nhân sự. Tốc độ tăng trưởng nhanh của ngành, cùng với những thay đổi trong kỳ vọng của người lao động, đòi hỏi các doanh nghiệp phải có chiến lược nhân sự linh hoạt và hiệu quả.

Chuyện gì đang xảy ra?

Thị trường lao động bán lẻ Việt Nam năm 2026 đang chứng kiến một cuộc chiến gay gắt về nhân sự. Theo các báo cáo gần đây, có đến 86% doanh nghiệp Việt Nam cho biết kỳ vọng lương tăng là thách thức tuyển dụng hàng đầu, áp lực lớn nhất hiện nay. Bên cạnh đó, 53% doanh nghiệp gặp khó khăn do thiếu nhân sự có kỹ năng kỹ thuật và chuyên môn, một vấn đề mang tính cơ cấu mà chỉ tăng lương là chưa đủ để giải quyết. Thách thức thứ ba, với 39% doanh nghiệp cho biết, là tình trạng thiếu quản lý cấp trung – đây là thách thức khó giải quyết nhất vì cần thời gian để phát triển nhân sự, thay vì chỉ tìm kiếm ứng viên có sẵn. Điều này tạo ra một vòng luẩn quẩn: áp lực lương cao khiến doanh nghiệp khó giữ chân nhân sự có kỹ năng, thiếu nhân tài lại cản trở việc xây dựng đội ngũ quản lý cấp trung, và thiếu quản lý lại cản trở quá trình phát triển nhân sự trẻ thành nhân sự cấp cao.

Các vị trí khó tuyển dụng bao gồm Kỹ sư sản xuất, Sales & Business Development, Giám sát nhà máy và chuyên gia IT & AI, đòi hỏi kinh nghiệm và kỹ năng chuyên môn cao. Trong bối cảnh này, chỉ có 43% doanh nghiệp tăng ngân sách tuyển dụng, dẫn đến tình trạng "nghịch lý hiệu quả", làm gia tăng cả ba thách thức trên. Thêm vào đó, khoảng 43% người lao động Việt Nam có khả năng không gắn bó với công ty trong 12 tháng tới, cho thấy bài toán giữ chân nhân sự cũng đáng lo ngại như bài toán tuyển dụng.

Vì sao điều này quan trọng?

Những thách thức về nhân sự này tác động trực tiếp đến sự phát triển của ngành bán lẻ FMCG tại Việt Nam. Ngành bán lẻ đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, nhưng lại đang đối mặt với tình trạng đầu tư cho nhân lực chưa tương xứng với tốc độ phát triển. Theo bà Trần Thị Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam, nhân lực vẫn là nút thắt lớn của ngành bán lẻ hiện nay. Các chính sách phát triển doanh nghiệp và nguồn nhân lực bán lẻ chưa được đầu tư bài bản để đáp ứng yêu cầu và xu hướng mới. Việc thiếu hụt nhân sự có kỹ năng, đặc biệt là quản lý cấp trung, ảnh hưởng đến khả năng vận hành trơn tru, chất lượng dịch vụ khách hàng và hiệu quả kinh doanh của các điểm bán.

Sự thiếu hụt này cũng tạo ra áp lực cạnh tranh lớn hơn giữa các doanh nghiệp bán lẻ, buộc họ phải cân nhắc lại chiến lược tuyển dụng và giữ chân nhân tài. Đối với người tiêu dùng, chất lượng dịch vụ và trải nghiệm mua sắm có thể bị ảnh hưởng nếu các cửa hàng thiếu nhân viên hoặc nhân viên thiếu kỹ năng. Trong bối cảnh thị trường bán lẻ Việt Nam đang có xu hướng chuyển dịch sang bán lẻ hiện đại và tập trung vào trải nghiệm khách hàng, vấn đề nhân sự càng trở nên cấp thiết.

Ảnh hưởng đến kênh GT/MT như thế nào?

Đối với kênh GT (General Trade - kênh truyền thống bao gồm tạp hóa, siêu thị mini), tình trạng thiếu hụt nhân sự có thể khiến các chủ cửa hàng nhỏ lẻ gặp khó khăn trong việc tìm kiếm và đào tạo nhân viên. Họ thường có ngân sách eo hẹp hơn, dẫn đến khó cạnh tranh về lương với các chuỗi bán lẻ lớn. Điều này có thể dẫn đến tình trạng các cửa hàng truyền thống hoạt động không hiệu quả, giảm giờ mở cửa hoặc thậm chí đóng cửa.

Trong khi đó, kênh MT (Modern Trade - bán lẻ hiện đại như siêu thị lớn, chuỗi cửa hàng tiện lợi) có thể có lợi thế hơn trong việc thu hút nhân tài nhờ quy mô, thương hiệu và chế độ đãi ngộ tốt hơn. Tuy nhiên, họ cũng đối mặt với thách thức về việc tìm kiếm nhân sự có kỹ năng chuyên môn cao, đặc biệt là các vị trí quản lý và nhân viên có khả năng ứng dụng công nghệ. Các thương hiệu nhỏ có thể gặp bất lợi lớn khi cạnh tranh nguồn nhân lực với các ông lớn, dẫn đến khó khăn trong việc mở rộng kênh phân phối và tiếp cận điểm bán.

Các nhà phân phối cũng chịu ảnh hưởng khi chuỗi cung ứng có thể bị gián đoạn do thiếu nhân sự vận hành kho bãi, giao nhận. Điều này đòi hỏi các nhà phân phối phải có chiến lược linh hoạt để đảm bảo hàng hóa luôn sẵn có tại điểm bán.

LYHU góc nhìn thực chiến

Tình hình nhân sự hiện tại đòi hỏi các nhà bán lẻ, đặc biệt là các chủ cửa hàng tạp hóa và siêu thị mini, phải có cái nhìn thực tế và chiến lược hành động cụ thể. Thay vì chỉ tập trung vào việc tuyển dụng, các chủ cửa hàng nên xem xét các giải pháp sau:

• Đào tạo và phát triển nội bộ: Đầu tư vào việc đào tạo kỹ năng cho nhân viên hiện có. Điều này không chỉ giúp nâng cao năng lực làm việc mà còn tạo động lực và sự gắn bó lâu dài. Các chương trình đào tạo có thể bao gồm kỹ năng bán hàng, chăm sóc khách hàng, quản lý hàng hóa, và sử dụng công nghệ cơ bản.
• Tối ưu hóa quy trình làm việc: Rà soát và chuẩn hóa các quy trình vận hành cửa hàng để giảm thiểu sự phụ thuộc vào số lượng nhân viên. Áp dụng công nghệ đơn giản như phần mềm quản lý bán hàng (POS) để tự động hóa các tác vụ như tính tiền, quản lý kho, báo cáo.
• Xây dựng văn hóa làm việc tích cực: Tạo môi trường làm việc thân thiện, tôn trọng và có cơ hội phát triển. Sự gắn kết của nhân viên không chỉ đến từ lương thưởng mà còn từ cảm giác được trân trọng và có cơ hội đóng góp.
• Xem xét mô hình làm việc linh hoạt: Đối với các cửa hàng có quy mô nhỏ, có thể xem xét các hình thức làm việc bán thời gian hoặc theo ca để tối ưu hóa chi phí nhân sự mà vẫn đảm bảo hoạt động.

Đối với các nhà phân phối, cần chủ động trong việc đảm bảo nguồn cung ổn định, đồng thời hỗ trợ các điểm bán lẻ trong việc tìm kiếm và đào tạo nhân sự. Các thương hiệu nhỏ có thể tận dụng cơ hội này để tạo dựng mối quan hệ đối tác chặt chẽ hơn với các nhà phân phối và điểm bán, đề xuất các chương trình hỗ trợ nhân sự hoặc đào tạo chung.

Gợi ý hành động

Để vượt qua thách thức nhân sự và phát triển kinh doanh bền vững, các nhà bán lẻ và nhà phân phối cần tập trung vào:

• Ưu tiên đào tạo kỹ năng mềm và kỹ năng bán hàng cho đội ngũ hiện tại, đặc biệt là khả năng giao tiếp, tư vấn và giải quyết vấn đề cho khách hàng.
• Chuẩn hóa quy trình trưng bày hàng hóa (VM) và quản lý tồn kho để giảm thiểu sai sót, tối ưu hóa không gian bán hàng và đảm bảo luôn có đủ hàng hóa phục vụ người tiêu dùng.