Thanh toán không tiền mặt và chuyển đổi số: Đòn bẩy phát triển cho cửa hàng nhỏ

1. Chuyện gì đang xảy ra?

Thị trường Việt Nam đang chứng kiến một làn sóng mạnh mẽ trong việc đẩy mạnh thanh toán không tiền mặt và chuyển đổi số cho các điểm bán lẻ, đặc biệt là các cửa hàng nhỏ và chợ truyền thống. Theo ghi nhận, các chương trình thí điểm hỗ trợ cửa hàng, hộ kinh doanh chuyển đổi số đang được triển khai tại nhiều địa phương như Đồng Nai, thu hút hàng trăm nghìn hộ kinh doanh tham gia. Các hoạt động này bao gồm việc cung cấp giải pháp công nghệ số, đào tạo kỹ năng số và hỗ trợ tiếp cận các nền tảng bán hàng trực tuyến.

Đặc biệt, trong hai tháng đầu năm 2026, giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt đã tăng trưởng tích cực với hơn 40% về số lượng và 13,41% về giá trị so với cùng kỳ năm trước. Các phương thức như quét mã QR, ví điện tử, và ứng dụng ngân hàng số ngày càng trở nên phổ biến, ngay cả tại các chợ truyền thống – nơi vốn quen thuộc với việc sử dụng tiền mặt. TPHCM đặt mục tiêu kéo 70% thị phần bán lẻ truyền thống vào hệ sinh thái thanh toán số. Nhiều địa phương cũng đang tích cực triển khai các chương trình như "Ngày tài chính số 2026" nhằm thúc đẩy thanh toán số.

Chính phủ và các bộ ngành liên quan đang có những động thái quyết liệt để thúc đẩy quá trình này. Bộ Công Thương đã ban hành Kế hoạch tổng thể Phát triển TMĐT quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, với mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt trong TMĐT đạt 80%. Các chính sách khuyến khích từ chính phủ, sự phát triển của hạ tầng công nghệ và sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng là những yếu tố chính thúc đẩy xu hướng này.

2. Vì sao điều này quan trọng?

Việc đẩy mạnh thanh toán không tiền mặt và chuyển đổi số mang lại lợi ích to lớn cho toàn bộ hệ sinh thái bán lẻ FMCG. Đối với người tiêu dùng, nó mang đến sự tiện lợi, an toàn và nhanh chóng trong mỗi giao dịch. Đối với các điểm bán lẻ, đặc biệt là cửa hàng nhỏ, việc áp dụng công nghệ số giúp chuẩn hóa hoạt động quản lý, giảm chi phí vận hành, nâng cao hiệu quả kinh doanh, mở rộng khả năng tiếp cận khách hàng và tăng tính minh bạch. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt và sự lên ngôi của thương mại điện tử.

Đối với các nhà phân phối, việc các điểm bán lẻ chuyển đổi số sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn trong việc quản lý đơn hàng, theo dõi doanh thu và tối ưu hóa quy trình phân phối. Hơn nữa, dữ liệu kinh doanh được minh bạch hóa sẽ giúp các hộ bán lẻ dễ dàng tiếp cận các nguồn tín dụng, quản lý tài chính tốt hơn và tham gia vào thương mại điện tử trong tương lai.

3. Ảnh hưởng đến kênh GT/MT như thế nào?

Kênh GT (General Trade - kênh truyền thống) đang chịu tác động mạnh mẽ nhất, vừa là cơ hội vừa là thách thức. Các cửa hàng tạp hóa, siêu thị mini và các điểm bán lẻ truyền thống buộc phải thích nghi để không bị bỏ lại phía sau. Việc chuyển đổi số giúp các điểm bán này nâng cao năng lực cạnh tranh với các kênh bán lẻ hiện đại (MT - Modern Trade). Mô hình "Chợ 4.0 - TTKDTM" tại chợ Vĩnh Long là một ví dụ điển hình, thu hút hàng trăm tiểu thương tham gia.

Các nhà phân phối cần có chiến lược để hỗ trợ các điểm bán lẻ GT trong quá trình chuyển đổi này. Thay vì chỉ tập trung vào việc cung cấp hàng hóa, họ cần cung cấp thêm các giải pháp công nghệ, đào tạo và tư vấn. Những thương hiệu nhỏ có thể tận dụng cơ hội này để tiếp cận khách hàng mục tiêu một cách hiệu quả hơn thông qua các nền tảng số.

Ngược lại, các kênh MT có lợi thế sẵn có về công nghệ và hạ tầng số, nhưng cũng cần liên tục đổi mới để duy trì lợi thế cạnh tranh. Sự phổ biến của thanh toán không tiền mặt và chuyển đổi số tại kênh GT có thể làm giảm dần khoảng cách về trải nghiệm mua sắm giữa hai kênh.

4. LYHU góc nhìn thực chiến

Tại LYHU, chúng tôi nhận thấy rằng việc chuyển đổi số và áp dụng thanh toán không tiền mặt là con đường tất yếu cho sự phát triển của các điểm bán lẻ hiện nay. Các chủ cửa hàng tạp hóa, siêu thị mini cần chủ động trang bị cho mình những kiến thức và công cụ cần thiết. Đừng e ngại công nghệ, hãy xem đó là cơ hội để nâng cao hiệu quả kinh doanh. Theo dõi sát sao các chương trình hỗ trợ từ chính phủ và các nền tảng công nghệ.

Các nhà phân phối cần xem xét lại mô hình kinh doanh của mình. Việc hỗ trợ điểm bán lẻ chuyển đổi số không chỉ là trách nhiệm mà còn là cơ hội để xây dựng mối quan hệ đối tác bền vững. Cung cấp các gói giải pháp tích hợp, từ công nghệ thanh toán đến công cụ quản lý bán hàng, sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh lớn.

Đối với các thương hiệu nhỏ, đây là thời điểm vàng để tiếp cận khách hàng mục tiêu. Tận dụng các kênh bán hàng đa dạng, từ mạng xã hội đến các sàn thương mại điện tử, kết hợp với các phương thức thanh toán tiện lợi, sẽ giúp tăng cường nhận diện thương hiệu và thúc đẩy doanh số bán hàng.

5. Gợi ý hành động

Đối với nhà bán lẻ/NPP:

• Ưu tiên nhóm hàng tiêu dùng nhanh (FMCG) có nhu cầu cao, dễ tiếp cận các kênh bán hàng số: Tập trung vào các mặt hàng thiết yếu, có vòng quay nhanh để tối ưu hóa việc bán hàng đa kênh và thanh toán số.
• Tìm hiểu và áp dụng các giải pháp thanh toán không tiền mặt: Cài đặt ứng dụng ví điện tử, mã QR, và các cổng thanh toán trực tuyến. Hướng dẫn nhân viên và khách hàng cách sử dụng.
• Nâng cấp trải nghiệm khách hàng bằng công nghệ: Cân nhắc việc áp dụng các công cụ quản lý bán hàng đơn giản, hệ thống theo dõi đơn hàng online, hoặc các chương trình khách hàng thân thiết dựa trên dữ liệu số.

Đối với nhà phân phối:

• Xây dựng gói giải pháp hỗ trợ điểm bán lẻ chuyển đổi số: Bao gồm công nghệ thanh toán, phần mềm quản lý bán hàng, và các chương trình đào tạo.
• Tối ưu hóa chuỗi cung ứng dựa trên dữ liệu số: Sử dụng dữ liệu từ các điểm bán lẻ để dự báo nhu cầu, quản lý tồn kho và tối ưu hóa logistics.