Chính sách, Pháp lý & Tiêu chuẩn Hàng hóa: Những Thay Đổi Cập Nhật Ảnh Hưởng Trực Tiếp Đến Thị Trường FMCG

Chuyện gì đang xảy ra?

Trong những tháng đầu năm 2026, hàng loạt văn bản pháp lý quan trọng đã được ban hành và có hiệu lực, tập trung vào việc nâng cao chất lượng và an toàn hàng hóa. Cụ thể, Nghị định số 46/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 26/01/2026) đã cập nhật các quy định về an toàn thực phẩm, đặc biệt là yêu cầu về Thực hành sản xuất tốt (GMP) cho các cơ sở sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe và quy trình cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Song song đó, Nghị định số 37/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 23/01/2026) đã siết chặt quy định về ghi nhãn hàng hóa, yêu cầu nội dung bắt buộc phải rõ ràng, chính xác bằng tiếng Việt và tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế về mã số, mã vạch.

Đáng chú ý, từ ngày 01/07/2026, Thông tư số 34/2026/TT-BCT của Bộ Công Thương quy định về quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa có hiệu lực, áp dụng các tiêu chuẩn dựa trên mức độ rủi ro thay vì phân loại nhóm hàng hóa truyền thống. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động hơn trong việc đánh giá và quản lý chất lượng sản phẩm của mình. Bên cạnh đó, Luật Đầu tư sửa đổi có hiệu lực từ ngày 01/07/2026 đã bãi bỏ yêu cầu giấy phép kinh doanh đối với 38 ngành nghề có điều kiện, chuyển mạnh sang cơ chế hậu kiểm, giúp giảm bớt gánh nặng thủ tục cho doanh nghiệp.

Về thị trường giao dịch hàng hóa, Thông tư số 47/2026/TT-BCT có hiệu lực từ ngày 03/09/2026, quy định chi tiết về hồ sơ thành lập Sở giao dịch hàng hóa, chế độ báo cáo và yêu cầu kết nối dữ liệu thời gian thực. Mục tiêu là tăng cường minh bạch, chuẩn hóa hạ tầng công nghệ và thúc đẩy niêm yết hàng hóa sản xuất tại Việt Nam.

Vì sao điều này quan trọng?

Những thay đổi pháp lý và tiêu chuẩn này có tác động sâu rộng đến toàn bộ chuỗi giá trị FMCG. Đối với các nhà sản xuất và nhập khẩu, việc tuân thủ các quy định mới về an toàn thực phẩm, ghi nhãn mác và quản lý chất lượng là yêu cầu bắt buộc để hàng hóa được lưu thông hợp pháp. Các tiêu chuẩn khắt khe hơn, đặc biệt là đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe và các sản phẩm có mức độ rủi ro cao, đòi hỏi sự đầu tư vào quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng và nguồn nhân lực có chuyên môn.

Đối với các nhà phân phối và điểm bán lẻ, các quy định về ghi nhãn mác chính xác và đầy đủ sẽ giúp người tiêu dùng đưa ra quyết định mua sắm sáng suốt hơn, đồng thời giảm thiểu rủi ro liên quan đến hàng hóa không rõ nguồn gốc hoặc sai lệch thông tin. Việc chuyển đổi sang mô hình quản lý chất lượng dựa trên rủi ro cũng có thể tạo cơ hội cho các nhà sản xuất, kinh doanh uy tín, minh bạch trong hoạt động.

Đối với người tiêu dùng, các quy định mới này hướng tới việc bảo vệ sức khỏe và quyền lợi tốt hơn, đảm bảo họ tiếp cận với những sản phẩm an toàn, chất lượng và có đầy đủ thông tin. Sự minh bạch hóa thị trường thông qua các quy định về ghi nhãn và truy xuất nguồn gốc cũng góp phần xây dựng niềm tin vào sản phẩm FMCG nội địa.

Ảnh hưởng đến kênh GT/MT như thế nào?

Kênh GT (General Trade - kênh truyền thống), bao gồm các cửa hàng tạp hóa và siêu thị mini, sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các quy định mới về ghi nhãn hàng hóa. Các sản phẩm có nhãn mác không tuân thủ sẽ gặp khó khăn trong việc nhập hàng và tiêu thụ. Các nhà phân phối cần rà soát kỹ lưỡng danh mục sản phẩm của mình để đảm bảo chỉ cung cấp những mặt hàng đạt chuẩn. Tuy nhiên, điều này cũng tạo cơ hội cho các sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn cao, có thông tin rõ ràng, minh bạch, dễ dàng chiếm được lòng tin của chủ tiệm và người tiêu dùng cuối.

Đối với kênh MT (Modern Trade - kênh hiện đại) như siêu thị, cửa hàng tiện lợi, việc tuân thủ các quy định về an toàn thực phẩm và ghi nhãn là điều kiện tiên quyết. Các chuỗi bán lẻ hiện đại thường có quy trình kiểm soát nhà cung cấp chặt chẽ hơn, do đó, các thương hiệu FMCG đã chuẩn bị tốt sẽ có lợi thế cạnh tranh. Việc Bộ Công Thương ban hành Thông tư số 34/2026/TT-BCT về quản lý chất lượng sản phẩm theo rủi ro có thể dẫn đến việc các sản phẩm có rủi ro cao sẽ được kiểm soát gắt gao hơn, ảnh hưởng đến tốc độ nhập hàng và trưng bày. Ngược lại, các sản phẩm có rủi ro thấp, được quản lý chặt chẽ từ khâu sản xuất, sẽ có cơ hội được ưu tiên trưng bày và quảng bá.

Các nhà phân phối nhỏ lẻ cần cập nhật thông tin thường xuyên để tránh nhập phải hàng hóa không đạt chuẩn, gây tồn đọng hoặc bị trả về. Các thương hiệu nhỏ hoặc mới tham gia thị trường cần đặc biệt chú trọng đến việc tuân thủ các quy định pháp lý ngay từ đầu để xây dựng uy tín và tạo dựng nền tảng vững chắc.

LYHU góc nhìn thực chiến

Tại LYHU, chúng tôi nhận thấy rằng sự thay đổi trong chính sách pháp lý và tiêu chuẩn là tất yếu để nâng cao chất lượng thị trường và bảo vệ người tiêu dùng. Đối với các nhà phân phối và điểm bán lẻ, đây là thời điểm vàng để nâng cấp hoạt động kinh doanh của mình:

• Rà soát danh mục sản phẩm: Cần chủ động làm việc với các nhãn hàng để đảm bảo tất cả các sản phẩm đang kinh doanh đều tuân thủ các quy định mới nhất về an toàn thực phẩm và ghi nhãn. Ưu tiên nhập các sản phẩm từ các thương hiệu có uy tín, minh bạch thông tin.
• Nâng cao kiến thức pháp lý: Thường xuyên cập nhật các văn bản pháp quy mới ban hành. Hiểu rõ các yêu cầu về chứng nhận, kiểm nghiệm, nguồn gốc xuất xứ để tư vấn cho khách hàng và đối tác.
• Tận dụng công nghệ: Đối với các sản phẩm có mã QR hoặc tem điện tử, khuyến khích khách hàng quét để xem thông tin chi tiết về sản phẩm, nguồn gốc, thành phần. Điều này không chỉ tăng tính minh bạch mà còn tạo trải nghiệm mua sắm hiện đại.
• Tập trung vào sản phẩm chất lượng cao: Các quy định mới có thể loại bỏ bớt các sản phẩm kém chất lượng hoặc không rõ nguồn gốc khỏi thị trường. Đây là cơ hội để các điểm bán tập trung vào các mặt hàng có thương hiệu, chất lượng ổn định, mang lại lợi nhuận bền vững.

Đối với các thương hiệu nhỏ, thay vì xem đây là rào cản, hãy xem đây là cơ hội để chứng minh năng lực và sự chuyên nghiệp. Việc đầu tư vào quy trình sản xuất đạt chuẩn, xây dựng bộ nhận diện thương hiệu chỉn chu với đầy đủ thông tin pháp lý sẽ giúp tạo dựng niềm tin và lợi thế cạnh tranh lâu dài.

Gợi ý hành động

• Ưu tiên nhóm hàng có chứng nhận chất lượng/an toàn rõ ràng: Tập trung nhập và trưng bày các sản phẩm đã có các chứng nhận như GMP, HACCP, ISO hoặc các tiêu chuẩn tương đương, đặc biệt là các sản phẩm thuộc nhóm có rủi ro cao.
• Kiểm tra và chuẩn hóa nhãn mác: Yêu cầu nhà cung cấp cung cấp sản phẩm có nhãn mác đầy đủ, chính xác theo quy định pháp luật Việt Nam. Có thể xem xét việc dán nhãn phụ nếu cần thiết cho hàng hóa nhập khẩu.
• Tăng cường truyền thông về chất lượng sản phẩm: Thông qua các kênh bán hàng (tại điểm bán, mạng xã hội), nhấn mạnh các yếu tố về an toàn, nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng của các sản phẩm đang kinh doanh để thu hút và giữ chân khách hàng.